Sander en de kloof - De podcast

Sander Schimmelpenninck en Mathijs Bouman noemen zichzelf allebei liberaal en schrijven allebei columns en toch kijken ze anders naar wie de lasten draagt. Sander zegt: de rijkste groep betaalt te weinig. Bouman zegt: het stelsel zelf is kapot. Zijn voorstel is om de toeslagen helemaal af te schaffen en de steun voor lage inkomens via de belasting te regelen, zodat niemand meer iets hoeft aan te vragen en niemand meer iets hoeft terug te betalen. Klinkt eenvoudig. Maar wie gaat erop achteruit als het simpeler wordt en durft een politicus dat te zeggen? Mathijs Bouman (1966) is econoom en journalist. Hij is columnist van Het Financieele Dagblad en al jaren de econoom van Nieuwsuur. Hij promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam, werkte bij De Nederlandsche Bank en schreef onder meer Hollandse Overmoed.

In de serie 'Sander en de kloof' merkt Sander dat bijna elk gesprek, waar het ook over begint, binnen twee zinnen bij de migrant uitkomt. Met Jesse Frederik praat hij over een ander antwoord op het asieldebat dan hogere hekken. Frederik wijst naar Canada, waar groepen burgers al sinds de jaren zeventig zelf verantwoordelijkheid nemen voor een vluchteling of een gezin: ze regelen een woning, staan garant voor het inkomen en helpen bij het vinden van werk. Wat gebeurt er als je dat in Nederland toelaat? Sander wil weten of zoiets ook kan in de dorpen en wijken uit zijn serie en wat je zegt tegen mensen die nu al vinden dat zij de rekening betalen. Frederik vindt dat het migratiedebat niet gewonnen hoeft te worden, maar tot rust gebracht. Jesse Frederik (1989) is journalist bij De Correspondent en schrijft daar over economie, politiek en de overheid. Over de toeslagenaffaire schreef hij het boek 'Zo hadden we het niet bedoeld' (2021), een reconstructie van hoe de affaire kon ontstaan.

Dit gesprek met Tim Hofman is de uitzondering in de reeks. Geen plan om de kloof te dichten, maar een gesprek over hoe mensen soms zelf de kloof in stand houden of vergroten en wat de rol van de media daarin is. Sander loopt in de serie tegen een muur: een deel van de mensen die hij spreekt ziet hem als de vijand, wat hij ook zegt. Hofman kent dat. Samen halen ze uit elkaar hoe de spelregels van de media de afgelopen tien jaar zijn veranderd, hoe een klein groepje online de indruk wekt de meerderheid te zijn en hoe Twitter, ooit het riool genoemd, de adressenlijst van de talkshows werd. Tim Hofman (1988) is programmamaker en journalist bij BNNVARA. Hij maakt sinds 2016 het onderzoeksprogramma BOOS. Hij won de Gouden Televizier-Ring en werd drie keer gekozen tot beste presentator.

Wie een huis bezit, krijgt subsidie op zonnepanelen en een warmtepomp en ziet zijn rekening dalen. Wie huurt in een tochtig huis, betaalt via de energiebelasting mee en ziet de lasten stijgen. Sandra Phlippen kent de cijfers en de mechanismen: de verhuurder die niet investeert omdat de huurder de winst pakt, de huiseigenaar die een gratis aanbod afslaat omdat hij het gedoe niet wil of de overheid niet vertrouwt. Ze praat over afspraken waarin huurder en verhuurder de besparing delen, over leningen zonder rente voor mensen die de verbouwing niet kunnen betalen en over waarom het woord duurzaam bij veel mensen inmiddels verkeerd valt. Sandra Phlippen is econoom. Ze was zes jaar hoofdeconoom van ABN AMRO en is sinds 1 januari 2026 Chief Sustainability Officer van de bank. Daarnaast is ze hoogleraar duurzaam bankieren aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Hoe zou je de overheid inrichten als je vandaag opnieuw mocht beginnen? Dat is de vraag die Niknam in zijn eigen bedrijf stelt en die hij nu op Nederland loslaat. Zijn antwoord: minder regels, minder bestuurslagen en meer ruimte voor de ambtenaar aan het loket om zelf te beslissen. Tegelijk wil hij méér Europa. Bunq werkt in 27 landen met 27 verschillende systemen en dat is volgens hem om gek van te worden. Ali Niknam (1981) is ondernemer. Hij richtte in 2003 hostingbedrijf TransIP op en begon in 2012 Bunq, een bank die hij van de grond af opbouwde omdat hij vond dat bankieren anders moest.

In 'Sander en de Kloof' onderzoekt Sander Schimmelpenninck het gevoel dat veel mensen hebben dat vooral zij opdraaien voor de lasten van onder andere migratiebeleid, energietransitie en de stijgende prijzen. In de podcast bij de serie praat hij verder met mensen die daar iets aan willen doen. Hij zoekt nieuwe ideeën, soms radicale, om de kloof en de afstand tot de overheid te verkleinen. Het hoeft niet gezellig te zijn en ze hoeven het niet eens te worden, als er maar ideeën op tafel komen die iets in beweging zetten. Sander gaat in gesprek met ondernemer Ali Niknam, econoom Sandra Phlippen, programmamaker en journalist Tim Hofman, journalist Jesse Frederik en econoom en journalist Mathijs Bouman.