Drenthe Toen

Misschien is de titel 'De fotograaf zonder gezicht' van de podcast over Jan de Vries achterhaald. Achterkleinzoon Zwilling van de fotograaf meldde zich naar aanleiding van de podcast bij RTV Drenthe: hij heeft mogelijk portretten van De Vries gevonden.

Hoe zag Assen eruit voordat horeca-terrassen het straatbeeld bepaalden? Het werk van fotograaf Jan de Vries heeft daarop vele antwoorden.

Hij kwam relatief laat 'uit de kast', in een homo-onvriendelijk gezin in Meppel, en vond in Groningen warmte en kameraadschap in de gaybars. Maar er was ook angst en grimmigheid. Gert Tabak uit Sleen blikt terug op de turbulente jaren 80.

Jan de Vries was de eerste beroepsfotograaf van Assen. En blijkbaar in de omgang niet de gemakkelijkste. Toen een fotograaf uit Utrecht er met zijn opdracht vandoor dreigde te gaan, had hij nog wel wat hulptroepen achter de hand.

Van vele honderden Drenten weten we dankzij hem hoe ze eruitzagen. Boeren, burgers, militairen, deftige dames met oorijzers: allemaal keken ze ooit in de lens van Jan de Vries. Maar hoe zag Jan de Vries er zelf uit? Dat weet niemand.

Een verborgen meertje midden tussen de akkers. Bodemschatten die duizenden jaren onder het veen bewaard bleven. En een onderzoekster die waarschuwt: pas op, want als pingo-ruïnes je eenmaal te pakken hebben, laten ze je nooit meer los.

Een mysterieus meertje, een eeuwenoude watermolen en vragen waar zelfs jaren onderzoek nog geen antwoord op hebben gegeven. In de derde aflevering van de podcastserie trekt pingo-onderzoeker Anja Verbers naar een bijzondere plek bij Zeijen.

De bodem veert onder je voeten en tussen de varens groeit veenmos. Op het eerste gezicht een gewoon bosje. Maar eronder liggen meters veen en resten van een landschap dat vlak na de ijstijd begon te ontstaan.

Een bosje, een ven of een kuil in een akker. Wie niet weet waar hij naar kijkt, loopt er zo voorbij. Maar onder duizenden plaatsen in Drenthe ligt een ijzig verhaal dat bijna 20.000 jaar geleden begon.

Een pionier achter de camera, maar ook iemand met uitgesproken ideeën over vrouwenrechten. In het laatste deel van de podcast-serie over Geesina Lels verschuift de aandacht van haar foto's naar haar opvallend moderne levenshouding.

"Er zit een honderdjarige historie achter de TT. Er komen ook weer honderd jaar aan", zegt TT-directeur Mark van Aalderen. Drenthe Toen is dus mooi op tijd voor een bezoek aan het tijdelijke Pop-up TT Museum in Assen.

Waar veel fotografen rond 1900 stijve en serieuze portretten maakten, ogen de mensen bij Lels opvallend ontspannen. Kinderen lachend op het ijs, een gezin kijkt nieuwsgierig in de camera en zelfs formele portretten hebben iets levendigs.

Een fotografe die rond 1900 bewust experimenteerde met compositie, perspectief en sfeer: in deel 3 van de Drenthe Toen-podcastserie praten we over de vrouw achter de camera.

Vanaf zondag komt het radioprogramma Drenthe Toen met een vierdelige podcast over de verzetsman Thie Brouwer uit Gasselternijveenschemond.

Een vrouw met een camera, anno 1900 - dat was allesbehalve normaal. Toch trok Geesina Lels eropuit om het Drentse landschap vast te leggen. Meer dan een eeuw later blijken haar foto’s niet alleen bijzonder, maar ook verrassend modern.

Het hoogtepunt van de Tuinen van Ruinen lag in de laatste decennia van de afgelopen eeuw. Toen was Ton ter Linden er klaar mee. Na een zwerftocht door Nederland, wonen Ton en zijn partner Gert Tabak weer in Drenthe, in Sleen. Met tuin.

Hij gooide hoge ogen in de jaren 70, 80 en 90, als de 'Nederlandse Monet' en zijn 'Tuinen van Ruinen' trokken duizenden bezoekers. Levenspartner Gert Tabak schreef een knoeperd van een biografie over de nu 90-jarige Ton ter Linden: 'Voorbije seizoenen'.

Gerard Stout vermengt in zijn nieuwe boek feit met fictie. Kern van het verhaal: wie uit het veen komt, ontworstelt zich daar maar met moeite aan. Zelf, geboren en getogen in Erica, is hij altijd een buitenstaander geweest.

Geïnspireerd op een Drentse moordzaak die wel heel dichtbij kwam, schreef Esther Sloots 'Waar de suikerbieten groeien'. Een roman die feiten met fictie vermengt.

In deel 4 van 'De rozenkwekers van Hoogeveen' neemt kenner Anne Aalders ons mee naar het industrieterrein van Hoogeveen. Naar vergeten tijden, toen Hoogeveen voor even rozenhoofdstad van de wereld was.

Van de ooit bloeiende rozenindustrie in Hoogeveen rest nog maar weinig dan geschiedenis. Anne Aalders brengt ons terug naar de tijd dat de stad een internationaal knooppunt in de rozenteelt was.

Anne Aalders neemt ons mee naar de hoogtijdagen van de Hoogeveense rozenindustrie.

Meer dan duizend foto's liet Willem de Vries na. Glasnegatieven, zorgvuldig gemaakt. In de vierde aflevering van de podcast De Meester met de Camera kijken historicus Dennis Sietsema en fotografe Anneke Bloema terug op die indrukwekkende nalatenschap.

Waarom staat die hond er altijd bij? En waarom ligt dat kind in bed? In aflevering drie van De Meester met de Camera duiken we in het dorpsleven van Linde rond 1900, vastgelegd door schoolmeester Willem de Vries.

We bezoeken de plek waar eens de allereerste rozenkwekerij van Hoogeveen lag. Ooit de basis voor een een bloeiende, wereldberoemde Drentse rozenindustrie.

Hoe maakte De Vries zijn foto's? Aflevering 2 van de podcast duikt in het ambacht: glasnegatieven, lichtval, verdwijnpunten en dierenportretten. Fotograaf Anneke Bloema vertelt waarom zijn techniek zo uitzonderlijk was.

Hoofdmeester Willem de Vries maakte begin 1900 misschien wel de eerste Drentse selfie. Zijn glasnegatieven geven een intieme blik op het dorpsleven van Linde. In aflevering 1 van de podcast maken we kennis met de man achter de lens.

Evert Musch speelt de hoofdrol in een aan hem gewijde tentoonstelling in Museum Havezate Mensinge. Dankzij de uitleen uit de familiecollectie biedt de expositie een meer dan breed beeld van deze kunstenaar die 'verliefd was op Drenthe'.

Regenwulpen, leeuwerikken, gierzwaluwen en zelfs raven: in zestig jaar zag Arend van Dijk vogels verdwijnen én verschijnen. In deel vier van de podcast vertelt hij over wat er echt veranderde en wat nooit meer terugkomt.

Hoe verdwenen de nachtegalen uit Havelte en waarom kwamen kwartelkoningen ineens massaal terug? In het derde deel van de Drenthe Toen-podcast ontsluiert vogelteller Arend van Dijk nog meer natuurgeheimen.

Generatieslang woonden er Eltinges in Zwiggelte. Grote boeren met aanzien. Ze leverden bestuurders en zelfs een rechter bij de etstoel. Een van hen was een landverhuizer: Jan Eltinge. Een bijzonder voorval dwingt hem naar Drenthe terug te keren.

Zijn telgebied beslaat 240 vierkante kilometer. Hij telde er vanaf 1967 elke lente. Als er iemand is die weet hoe de vogelstand zich in Zuidwest-Drenthe ontwikkelde, is het Arend van Dijk uit Uffelte.

Er zat prikkeldraad onder het oppervlak, vertelt Arend van Dijk. Maar toch ging hij te water om de jongen van de wilde zwaan op het nest te ringen.

In het Kapiteinshuis in Nieuwe Pekela ligt het onopvallend in een linnenkast: een merklap met daarop een anker, het jaar 1887 en de naam D. Oldenburger. Voor merklap-detective Jan Pieter de Groot is dit een regelrechte uitdaging tot nader onderzoek.

Is er bij het Drents Museum een fout ingeslopen bij de informatie over een merklap in de collectie? Merklap-detective Jan Pieter de Groot onderzoekt het.

Hij weet er veel van, maar hij kán het niet: Jan Pieter de Groot: "Ik heb helemaal niets met borduren. Het is priegelwerk. Er zit heel veel geduldwerk in, ik denk dat een meisje daar toch zomaar een jaar mee bezig was."

Jan Pieter de Groot is een speurneus in hart en nieren. Zo weet hij met maar heel weinig informatie uit kerk- en gemeente archieven de namen en levensomstandigheden van jonge borduursters uit vorige eeuwen op te diepen.

Jan Pieter de Groot is een speurneus in hart en nieren. Eén uitdaging voor deze onderzoekende geest zijn merklappen uit vorige eeuwen: de sport is om uit te vinden wie ze maakte, op basis van een paar initialen en een jaartal.

Of het nu een grote internationale tentoonstelling is, of een verzameling pijpenkopjes in een schoenendoos: voor museumdirecteur nét af Harry Tupan is het in essentie hetzelfde en draait alles om die ene emotie: verwondering.

Voormalig directeur Harry Tupan neemt ons in deel 3 van Tupans Tijdreis mee in de wereld achter de schermen van het museum. Van diplomatieke ontmoetingen tot internationale topstukken en de ethische dilemma's van vandaag de dag.

In Tupans Rijdreis lopen we kriskras door de carrière van Harry Tupan. In deel 2 aandacht voor onder meer geschiedenis en vooroordeel, 'Mensen, realiseer je: de beschaving is bij ons in Drenthe begonnen'.

In Tupans Rijdreis lopen we kriskras door de carrière van Harry Tupan, en houden hier en daar stil bij markante hoogtepunten in zijn 45-jarige loopbaan bij het Drents Museum in Assen.

Een woning in Veenhuizen blijkt tijdens de Tweede Wereldoorlog een onderduikadres en opslagplaats voor wapens te zijn geweest. In de slotaflevering van de podcastserie Drenthe Toen bezoeken we het huis samen met de huidige bewoonster.

"Onze vader heeft altijd gezegd: 'Door mijn sportlichaam heb ik het concentratiekamp overleefd." De kinderen van verzetsman Wiebo Laméris zijn daar ook van overtuigd: "Doodziek was hij, maar hij lééfde".

De middag begint vredig, met een gezamenlijke maaltijd; de pot schaft zuurkool. Maar de vrede vervliegt als er op de deur wordt gebonsd. De bezetter staat voor de deur. De vader wordt afgevoerd. Het gezin Laméris is in een nachtmerrie beland.

Een klein huis in Veenhuizen met verborgen ondergrondse ruimtes en een geschiedenis die lang verborgen bleef. In deel 1 van deze radio- en podcastserie duikt Lydia Tuijnman met de bewoners van toen in dit bijzondere oorlogsverhaal.

Tussen platen hardsteen en slijpmachines duiken miljoenen jaren oude zeelelies op. In de werkplaats van de firma Ridder in Bovensmilde wordt duidelijk: ook een grafsteen kan een prehistorisch verhaal vertellen.

"Zulke stoepjes zou ik thuis ook wel willen hebben." zegt paleontoloog Jelle Reumer. De Asser stoepstenen zijn soms echte fossielenverzamelingen. "Ik zie brachiopoden, zeelelies en zelfs struikkoralen!"

"Als je wilt weten hoe het 300 miljoen jaar geleden rook, moet je een stuk Belgisch hardsteen doorzagen. Echt goor, je ruikt de zwavelverbinding die ontstond bij een verrottingsproces op de zeebodem", aldus paleontoloog Jelle Reumer.

Fossielen van een zeepaardje en van een vis zouden zich ophouden in de personeelstrap van het Drents Archief. Na het zeepaardje wordt ook de vis door paleontoloog Jelle Reumer ontmaskerd...