FD Toegevoegde Waarde

We gaan in deze Toegevoegde Waarde praten over de impact van AI. Net voor de opname van deze aflevering werd bekend dat de Amerikaanse economie met 3,4% is gegroeid in het derde kwartaal, met dank aan de toegenomen investeringen in AI én doordat consumenten lekker blijven uitgeven. Nou kun je ook dat weer relateren aan AI, want dat drijft de beurskoersen omhoog en daar profiteert in elk geval een deel van de Amerikanen weer van. Het is een hot economy, zoals dat heet. Anna las over een onderzoek dat de investeringsboom van AI de grootste is in de geschiedenis van de VS, dus groter dan de spoorwegen, elektriciteit en internet. Dus gemeten naar percentage van de economie. Maar wat gaat AI nou precies betekenen voor de toekomst? Daar gaan we vandaag naar kijken. Anna dook in de denkbeelden van de techbro's en AI-leaders over de toekomst met AI. En Marijn gaat het heel concreet maken, want wat gaat dit voor belastinginkomsten betekenen? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van…

Waarom trappen zelfs slimme, kritische mensen in oplichtingstrucs? En hoe staat het eigenlijk met de portemonnee van de gemiddelde Fransman? Deze week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de wereld van de oplichting en de Franse economie. Marijn vertelt over zijn bezoek aan Bangkok, waar hij samen met een collega in een geraffineerde toeristenscam belandde. Een vriendelijke local, een tuktuk voor een zacht prijsje en een bijzondere tip voor een kleermaker: voor ze het wisten, hadden ze allebei een maatpak gekocht voor €400. Terwijl de alarmbellen achteraf luid en duidelijk rinkelden, leek het op dat moment allemaal heel logisch. Hoe konden ze daar nu intrappen? Marijn zoekt daarom uit wat de wetenschap zegt over oplichters en hun slachtoffers. Want oplichters zijn vaak veel betere verkopers dan we denken. Ze wekken vertrouwen, doen alsof ze je vriend zijn en spelen in op onze behoefte om aardig gevonden te worden. Tel daar tijdsdruk, een aanbieding die alleen vandaag geldt en de angst om een buitenkans…

Iedere week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie. Deze week neemt Marijn ons mee vanuit Bangkok, waar het IMF en de Wereldbank bijeenkomen. Daar klinkt een opvallend optimistisch verhaal: ondanks hoge energieprijzen, oplopende rentes en geopolitieke onrust blijft de wereldeconomie groeien. Het IMF heeft de groei de afgelopen jaren zelfs telkens onderschat. Bedrijven en consumenten blijken zich beter aan te passen dan verwacht. Maar hoe lang houdt die veerkracht stand? Een belangrijke motor achter de groei is kunstmatige intelligentie. De investeringen in AI lopen op tot duizelingwekkende bedragen en de handel in chips en computerhardware groeit hard mee. Vooral de Verenigde Staten en Azië profiteren daarvan. Maar er zit ook een keerzijde aan die AI-rush. Wat als de beloofde productiviteitswinst uitblijft, de investeringen niet genoeg opleveren of beleggers hun vertrouwen verliezen? Dan kan de motor van de wereldeconomie zomaar gaan sputteren. En wie…

Waarom spelen hedgefondsen een steeds grotere rol op de markt voor staatsobligaties? En hoe kan het dat we ondanks de oorlog in Iran nog steeds gewoon het vliegtuig kunnen pakken? Deze week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD opnieuw in de fascinerende wereld van de economie. In het voorjaar werd gevreesd dat de oorlog in Iran zou leiden tot grote kerosinetekorten en geschrapte vluchten. Zelfs Marijn waagde zich aan een voorspelling die vooralsnog niet is uitgekomen. Hoe kon de aanvoer van brandstof op peil blijven, ondanks de blokkade en de fors gestegen prijzen? En wie betaalt uiteindelijk de rekening voor die duurdere kerosine: de luchtvaartmaatschappijen of de passagiers? Ook richten Marijn en Anna hun blik op de financiële markten. Hedgefondsen zijn steeds grotere spelers geworden op de markt voor staatsobligaties, vooral in de Verenigde Staten. Ze kunnen met geleend geld enorme posities innemen en zo profiteren van piepkleine prijsverschillen. Maar wat gebeurt er als de rente plotseling…

We hebben deze week een beetje een andere aflevering dan anders, want we gaan het niet over de actualiteit hebben, maar we gaan het over nieuwe ideeën in het economisch denken hebben. En daarvoor hebben we wel vier verschillende economen gesproken! Marijn sprak deze week Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos Bank, en Mariana Mazzucato, econoom en schrijfster. Zij hebben allebei een boek geschreven over hoe we anders naar de economie moeten kijken. Daar doen we in deze Toegevoegde Waarde aan mee en we kijken hoe groot de rol van de overheid idealiter is. En Anna sprak Nobelprijswinnaar Paul Krugman en Arnaud Orain, een Franse econoom en historicus die ook een boek heeft geschreven. Vorige week vrijdag waren zij te gast bij De Nederlandsche Bank op uitnodiging van het FD en Anna modereerde daar een gesprek tussen beiden. Het gesprek ging onder andere over finitude capitalism, roofkapitalisme. Verder ging het en gaat het ook in deze Toegevoegde Waarde over de veranderde wereld, Amerika, China en Europa, we…

Deze week bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de rentestanden van obligaties, want die blijven record na record breken. De Amerikaanse dertigjaarsrente tikte deze week de 5,44% aan, het hoogste niveau sinds 2004, en ook in Nederland loopt de tienjaarsrente op. Vermogensbeheerder Allianz publiceerde een opvallende analyse: beleggers prijzen wel de renteopdrijvende effecten van de AI-boom in, maar houden nauwelijks rekening met de productiviteitswinst die AI zou moeten opleveren. Wat zou dat betekenen voor de rente op de langere termijn, en is er een precedent voor zo’n effect bij eerdere technologische revoluties? Daarna gaat het over de Europese banken, die volop lobbyen voor lagere kapitaaleisen. Ze willen makkelijker kunnen investeren in de enorme Europese kapitaalbehoefte, maar toezichthouders als de ECB en De Nederlandsche Bank waarschuwen: ‘Never forget 2008’. Ligt het probleem echt bij te hoge buffers, of vooral bij een gefragmenteerde Europese bankenmarkt en een bankenunie die al jaren vastzit op…

De Nederlandse economie lijkt opvallend goed bestand tegen economische tegenwind. Hoe kan het dat internationale onzekerheid, hoge rentes en geopolitieke spanningen hier minder hard lijken aan te komen dan je misschien zou verwachten? En wat zegt onze manier van boekhouden over de staat van de bruggen, wegen en andere publieke bezittingen? Anna Dijkman en Marijn Jongsma onderzoeken waarom Nederland economisch zo veerkrachtig blijkt. We hebben weliswaar veel schulden, maar bedrijven en huishoudens hebben hun schulden de afgelopen jaren afgebouwd en de Nederlandse economie draait relatief goed. Tegelijkertijd schuilt een belangrijk deel van onze kwetsbaarheid buiten de landsgrenzen. Wat gebeurt er als landen zoals Frankrijk in financiële problemen komen, terwijl Nederlandse banken, bedrijven en huishoudens daar nauw mee verbonden zijn? Ook kijken Anna en Marijn naar iets wat op het eerste gezicht toch wel behoorlijk saai klinkt: de manier waarop de overheid haar bezittingen en investeringen bijhoudt. Want…

Naar aanleiding van het verschijnen van het boek Aan de belastingbetalers van Nederland, geschreven door Jan Donders en Flip de Kam, bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma deze week de verschillen tussen inkomensgroepen. Het verschil tussen wie profiteert van ons sociale stelsel en wie er vooral aan bijdraagt voor een ander. Het boek nuanceert het beeld dat de overheid vooral geld kost en legt bloot hoe complex het is om uit te rekenen hoeveel één inwoner van Nederland betaalt en hoeveel die ervoor terugkrijgt. Volgend op dit onderwerp zocht Anna uit hoe het zit met het verschil tussen generaties. Welke generatie werd geboren in de voor haar meest gunstige tijd? Zijn millennials inderdaad de verloren generatie gebleken zoals zo’n vijftien jaar geleden vaak werd geopperd? En hoe zit het met de vooruitzichten van gen Z’ers die maar moeilijk aan een koophuis kunnen komen? De eerdere aflevering:…

We gaan vandaag praten over de rente, jaja alweer, want we kregen er een vraag over en de obligatiemarkt is de afgelopen weken een nogal fascinerende toestand waar de Amerikanen zich in allerlei bochten wringen om de rente te beïnvloeden. Verder kijken we naar geldschepping, want ook daar kregen we een vraag over, over de rol van commerciële banken daarbij, want moet geldschepping eigenlijk niet een publieke zaak worden? Een terugkerende discussie zou je kunnen zeggen, want dit was een jaar of tien geleden ook een hot topic. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hebben we China jarenlang verkeerd ingeschat? En als economische groei niet het enige doel is, zouden we dan beter af zijn met een 25-urige werkweek? In deze aflevering kijken Anna Dijkman en Marijn Jongsma naar twee grote vragen over de economie van de toekomst: wat hebben we geleerd van de spectaculaire opkomst van China, en wat kunnen we veranderen aan ons huidige economische systeem voor een goed leven? China werd na de toetreding tot de wereldhandelsorganisatie in 2001 gezien als een land dat zich steeds verder zou openen en aan de internationale spelregels zou houden. Maar inmiddels blijkt dat beeld veel te simpel. Hoe kon China uitgroeien van de ‘wankelende reus’ die door experts werd voorspeld tot een economische grootmacht die zelfs op het gebied van hightech met het Westen concurreert? En waarom hebben Europa en de Verenigde Staten zo lang onderschat hoe groot de Chinese voorsprong zou worden? Anna en Marijn bespreken de ongemakkelijke gevolgen van die Chinese opmars. De rest van de wereld…

Waarom loopt de rente in de Verenigde Staten zo hard op? En als bedrijven miljarden terugkrijgen van de heffingen van Donald Trump, zien consumenten daar dan ook iets van terug? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van Trumps beleid en de vraag hoelang de Amerikaanse economie de combinatie van hoge schulden, stijgende rentes en onzekerheid kan volhouden. Marijn duikt in de oplopende rente op Amerikaanse staatsleningen. Waarom vragen beleggers een steeds hogere risicopremie? En waarom kan de Fed de rente niet zomaar omlaag brengen zonder nieuwe problemen te veroorzaken? De gevolgen blijven bovendien niet in de VS: omdat internationale kapitaalmarkten met elkaar verbonden zijn, sijpelen hogere rentes ook door naar Europa en Nederland. Wat betekent dat voor onze woningmarkt en huishoudens? Daarnaast kijken Anna en Marijn naar de miljarden die bedrijven terugkrijgen van Trumps onwettig verklaarde heffingen. Amerikaanse importeurs krijgen geld terug, maar…

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een financiële crisis betekent vaak onzekerheid, werkloosheid en dalende huizenprijzen. Toch leiden crises ook tot nieuwe ideeën en hervormingen. Waarom is dat zo? En kunnen we voorkomen dat dezelfde fouten zich blijven herhalen? Hoogleraar economie Irene van Staveren van de Erasmus Universiteit legt het uit. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland betalen we nauwelijks meer met cash. Maar wat gebeurt er als contant geld helemaal verdwijnt? En welke functies van cash kunnen we niet zomaar vervangen door digitaal betalen? Jurist en econoom Annelieke Mooij van Tilburg University legt uit waarom contant geld veel meer is dan een betaalmiddel. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een studieschuld voelt soms als een enorme last. Maar is dat wel terecht? Wat betekent een studieschuld voor je kansen op een huis, je toekomstige inkomen en het krijgen van kinderen? Onderzoeker en docent economie Kim Fairley van de Radboud Universiteit legt uit hoe het echt zit en waarom deze schuld ook een investering kan zijn. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor deze Toegevoegde Waarde bestudeerden we zo’n twintig prognoses van banken en investeringsfondsen voor de tweede helft van 2026. De ene zei ons meer dan de ander, de ene was poëtischer dan de andere. En de juridische disclaimer was uitgebreider dan de andere. We halen er wat parels uit. Het algemene plaatje zal bekend voorkomen: de VS groeien van alle ontwikkelde landen het hardst met ca 2%, Europa ploetert erachteraan met de helft daarvan. In het algemeen: economieën zijn opvallend veerkrachtig, de inflatie gaat omhoog. We zochten naar een rode draad. Inflatie is dus een thema, net als de reactie van centrale banken daarop. Verder old school economics, en natuurlijk de grote AI-bubbel. Deels hangen de thema’s samen, want AI-investeringen drijven op korte termijn de inflatie en rente op, maar kunnen de economie meer ruimte geven. En dus focussen wij ook op geopolitiek: AI, inflatie en monetair beleid. En we hebben speciale aandacht voor.... obligaties. Met de nodige voorbehouden, want het zijn onzekere…

Als luisteraars erom vragen, zijn Anna en Marijn de beroerdsten niet. Toevallig gingen drie luisteraarsvragen deze keer allemaal over energie. Die vragen staan daarom centraal in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. Is kernenergie wel zo'n verstandige investering, of zijn batterijen voor de opslag van wind- en zonne-energie een betere keuze? En hoe zit het eigenlijk met de laadpalen in Zuid-Europa waar wij als Nederlanders massaal onze elektrische auto's opladen: van wie zijn die? Tot slot kijken ze naar de rol van gasinkomsten in de Russische economie. Het Westen probeert Rusland via sancties economisch te raken, maar hoe afhankelijk is het land eigenlijk nog van die gasbaten? Tot nu toe blijkt de Russische economie opvallend robuust. Naast de luisteraarsvragen staan we deze week stil bij de onlangs op 100-jarige leeftijd overleden voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump tekende deze week in Versailles, de plek waar in 1919 het einde van de Eerste Wereldoorlog werd bezegeld, een memorandum met Iran. Is dit eigenlijk een overwinning, of verkoopt Trump hier handig zijn verlies? Anna Dijkman en Marijn Jongsma analyseren de nasleep van de oorlog: een Iraans regime dat economisch gehavend maar geopolitiek juist sterker uit de strijd komt, Amerika dat zijn militaire reputatie beschadigd ziet, en een deal die verdacht veel lijkt op het akkoord dat Barack Obama ooit sloot, waar Trump zelf juist zo op afgaf. Daarna duiken ze in het verrassende debuut van Kevin Warsh als nieuwe Fed-voorzitter. Hij hield de rente ongewijzigd, maar onder de oppervlakte verandert er van alles: minder communicatie, het mogelijk schrappen van de dot-plot en een opvallende voorliefde voor AI als inflatiedrukker. Volgens Fed-watchers van ABN Amro en Rabobank is Warsh ‘een duif in een havikpak’ en lijkt hij verrassend veel te lenen van Alan Greenspans beruchte mistgordijntactiek uit de jaren negentig.…

Europa wordt al jaren weggezet als economische achterblijver, maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Anna Dijkman en Marijn Jongsma waren bij een beleggersevent van J.P. Morgan, waar portfoliomanager Mayur Patel een vlammend betoog hield over waarom Europese aandelen juist nu interessant zijn voor beleggers en wat dat zegt over Europa's positie in de wereld. Want terwijl Amerikaanse aandelen historisch gezien op het punt staan waarop rendementen negatief worden, zijn Europese aandelen goedkoper, beter gespreid én minder afhankelijk van de AI-hype. Sterker nog: Europese banken deden het de afgelopen jaren beter dan de Magnificent Seven. Anna en Marijn duiken in de cijfers en vragen zich af: zijn we te somber over Europa, of blijft samenwerking — zoals het mislukte Frans-Duitse straaljagerproject na acht jaar — toch het grote struikelblok? Ook behandelen ze vragen van luisteraars: over het rentebesluit van de ECB en de vraag wat dat betekent voor de Nederlandse en Europese economie, over de inmiddels bijna…

Wordt de grootste beursgang uit de geschiedenis een triomf van technologische vooruitgang of juist een testcase voor de grenzen van passief beleggen? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de aanstaande beursgangen van SpaceX, OpenAI en Anthropic. Samen zouden deze bedrijven zo'n $200 mrd ophalen, met waarderingen die oplopen tot duizenden miljarden dollars. Vooral de beursgang van SpaceX houdt beleggers bezig. Is de astronomische waardering op zijn plaats, of kopen beleggers vooral een droom van Elon Musk? Aanleiding voor de discussie is een vraag van luisteraar Felice Verbeek, die zich afvraagt of indexbeleggers straks de rekening betalen van de AI-hype. Want door versoepelde regels wordt SpaceX al kort na de beursgang opgenomen in de Nasdaq 100. Dat betekent dat passieve fondsen miljarden dollars aan aandelen moeten kopen ongeacht de prijs. Anna legt uit hoe SpaceX is uitgegroeid tot een combinatie van ruimtevaartbedrijf, satellietgigant Starlink en AI-speler, en waarom de waardering…

Is private credit een tikkende tijdbom binnen het financiële systeem? Of gewoon een handige financieringsvorm die onterecht in een slecht daglicht staat? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma samen in de wereld van onderhandse leningen en schaduwbanken. Want deze week spraken DNB, AFM én het CPB zich allemaal uit over de risico's van private credit. DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde voor een ‘potentieel giftige cocktail’. Maar wat zit er precies in dat mixdrankje? Anna en Marijn leggen uit hoe private credit verweven is geraakt met pensioenfondsen, verzekeraars en grote private-equitypartijen en waarom juist die ondoorzichtigheid de toezichthouders wakker houdt. Marijn bespreekt ook een alarmerend stuk van vermogensbeheerder Lane Generational, die de markt omschrijft als een ‘illiquid jenga tower’. Wat gebeurt er als bedrijven hun rente niet meer betalen maar bij de schuld optellen en verzekeraars gedwongen worden illiquide beleggingen te dumpen? En waarom is het faillissement van…

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we het figuurlijke wapengekletter tussen de VS en Europa van deze week. Dat ging over toekomstige gasleveringen door de Amerikanen aan Europa. Daar zijn afspraken over, maar Europa komt met nieuwe eisen over methaanuitstoot en daar zijn de Amerikanen ongelukkig mee. Het draait allemaal om de Europese methaanverordening die volgens plan begin volgend jaar ingaat. Energieleveranciers, ook Amerikaanse, moeten hun uitstoot nauwgezet rapporteren en terugdringen, op straffe van boetes. En dat zet kwaad bloed. Of zoals de Amerikaanse ambassadeur bij de EU het zegt: het zou wel eens een koude winter kunnen worden in Europa als die regels blijven zoals ze zijn. Een staaltje powerdiplomatie met een duidelijke boodschap: wij zijn de bovenliggende partij. We hebben het ook over de positie van rijken in een democratie. Zijn zij een gevaar of juist een onmisbare schakel? Dat laatste is het uitgangspunt van een boek dat we allebei lazen met de prikkelende titel Why Democracy Needs the…

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie. Staat Iran als een ‘rope-a-dopende’ Muhammad Ali tegenover de Verenigde Staten in de ring? En hoe lang duurt het nog voordat de wereld zonder kerosine of kunstmest komt te zitten? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van de oorlog in Iran en waarom een relatief zwakke partij als Iran toch erin slaagt de wereldeconomie maandenlang in zijn greep te houden. Aan de hand van het legendarische boksgevecht ‘rumble in the jungle’ uit 1974 bespreken ze hoe asymmetrische conflicten werken. Waarom winnen zwakkere partijen steeds vaker van veel machtigere tegenstanders? En waarom lijken de Verenigde Staten de Iraanse strategie structureel te onderschatten? Met inzichten uit de speltheorie, geopolitiek en diplomatie kijken Anna en Marijn naar de oplopende economische én politieke kosten van het conflict. Daarnaast duikt Marijn in een uitgebreide…

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie. FD columnist Anna Dijkman en FD journalist Marijn Jongsma duiken samen in The Wage Standard, het nieuwe boek van econoom Arindrajit Dube. Daarin beschrijft hij hoe grote bedrijven steeds meer macht kregen op de arbeidsmarkt, vakbonden verzwakten en lonen achterbleven zelfs terwijl de economie groeide. Wat deed Walmart met de Amerikaanse arbeidsmarkt? Waarom werden schoonmakers, beveiligers en receptionisten ineens structureel slechter betaald? En waarom ziet Dube Nederland juist als een verrassend positief voorbeeld? Daarna duiken Anna en Marijn in het veelbesproken nieuwe rapport van het Centraal Planbureau over ongelijkheid en belastingen. Betaalt de rijkste Nederlander echt minder belasting dan de middenklasse? Is box 2 vooral een slimme belastingconstructie? En worden de verschillen in Nederland daadwerkelijk zorgwekkender of trekt het CPB te grote conclusies uit de cijfers? Ook…

Volgens econoom Flip de Kam en fiscaal jurist Jan Donders gebeurt er iets merkwaardigs met de sociale fondsen. Fondsen als het arbeidsongeschiktheidsfonds en het Algemeen Werkloosheidsfonds worden gevuld met premies van werkgevers en werknemers en zijn wettelijk verplicht hun vermogen uit te lenen aan het ministerie van Financiën. Daarmee worden de uitkeringen gefinancierd die bij deze fondsen horen. In de praktijk blijken deze inkomstenstromen echter ook te worden ingezet, en soms zelfs verhoogd, om andere overheidsuitgaven te dekken. Voor ministers is dat aantrekkelijk, omdat deze route buiten de Tweede Kamer om loopt. In deze aflevering spreekt Anna Dijkman met De Kam en Donders over de vraag of sociale fondsen zo niet zijn verworden tot een flexibele manier om (extra) belasting te heffen. Daarnaast aandacht voor de spanningen in het Midden-Oosten en de mogelijke gevolgen voor de positie van de dollar als wereldmunt. Kort na het uitbreken van de Iran-oorlog werd veel gespeculeerd over die rol. Doordat…

In deze Toegevoegde Waarde staan we stil bij het Hollandse mirakel van deze week. Altijd kommer en kwelverhalen over de arbeidsproductiviteit in Nederland, maar nu ineens: een enorme stijging van 2,4%! Nog even voor de duidelijkheid: dit gaat dus over wat we met z’n allen produceren in de economie, gedeeld door het aantal gewerkte uren. Dat aantal gewerkte uren daalde licht, maar de economie groeide en dat betekent dat we dus efficiënter zijn gaan werken. En dan gaan we het hebben over handelstekorten en -overschotten. Die zijn er altijd, maar als ze groot en langdurig zijn, dan betekent dat opbouw van de industrie in exporterende landen en afbouw in importerende landen. ING luidt de noodklok over Europa: het handelsoverschot zal wegsmelten, en bij een lange oorlog zelfs omslaan in een tekort. Is dat erg? Een handelsoverschot is geen doel op zichzelf. De VS hebben al decennia een tekort, en behoren tot de meest welvarende landen ter wereld. Simpelweg omdat ze veel geld kunnen lenen, mede omdat de dollar de…

De toekomst van de wereldeconomie voorspellen was altijd al een hachelijke onderneming, maar in deze turbulente tijd lijkt het bijna onmogelijk. Toch presenteerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week, zoals ieder jaar, zijn nieuwste economische prognoses. FD‑redacteur Marijn Jongsma was in Washington om te doorgronden hoe het IMF probeert orde te scheppen in de mondiale chaos. Vanuit de studio in Amsterdam spreekt Anna Dijkman met hem over de ramingen. Wat betekenen die vooruitzichten voor de wereldeconomie als geheel? Welke landen worden het hardst geraakt door de sterk gestegen olie- en gasprijzen? En is er, ondanks alles, ook nog een sprankje goed nieuws te ontdekken? Dichter bij huis publiceerde ook het Centraal Planbureau (CPB) deze week nieuwe ramingen voor de Nederlandse economie. Het kabinet kondigde bovendien aan €1 mrd uit te trekken om burgers en bedrijven te compenseren voor hogere transport- en energiekosten. Is die steun verstandig? Redactie: Floyd Bonder & Jort Siemes Presentatie:…

We bestaan een jaar! In onze allereerste aflevering in april 2025 ging het over het Liz Truss-moment van Donald Trump. De obligatiemarkt sloeg op hol en de rente liep snel op toen Trumps plannen voor importheffingen niet zo goed vielen. Dat deed denken aan de toenmalige premier van het Verenigd Koninkrijk Liz Truss, die in 2022 de financiële markten in beweging zette door haar ongedekte belastingplannen. De rente schoot omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen doordat hun obligaties minder waard werden en er ontstond een soort verkoopspiraal des doods. En nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De oorlog in Iran laat parallellen zien met de twee eerdere Liz Truss-momenten. En we hebben het deze keer over Tata Steel. Daaraan viel deze week niet te ontkomen. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over €2 mrd aan overheidssteun voor vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Goed idee? Of toch sluiten? We vinden het een moeilijke keuze, maar zetten de verschillende argumenten op een rij. Presentatie:…

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen. In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt. Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen…

In deze Toegevoegde Waarde blikken we terug op Liberation Day. Volgende week is het precies een jaar geleden dat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen aankondigde en daarmee een handelsoorlog ontketende. We zouden het bijna vergeten door die andere 'echte’ oorlog die hij met Iran is begonnen. Kunnen we na dit jaar al zeggen of het Amerika het gewenste resultaat heeft opgeleverd? Of zijn andere landen als winnaars aan te wijzen? We kijken ook of de handelsoorlog en de Iran-oorlog elkaar versterken. Ja, is het antwoord. Want door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof moet Trump voor importheffingen andere wetsartikelen inzetten, die eerst onderzoek vergen en inspraak mogelijk maken. En een mogelijke tijdelijke regeling mag maximaal 10% zijn. Daardoor kan de president nu niet direct dreigen met hogere heffingen tegen landen die niet willen 'helpen’ in de Straat van Hormuz. En tot slot komen we nog één keer, wel voorlopig voor het laatst wat ons betreft, terug op box 3. Want we…

De gevolgen van de blokkade in de Straat van Hormuz worden steeds beter zicht- en voelbaar. In deze aflevering vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af: hoe nu verder? Beetje bij beetje lijkt het duidelijk te worden dat Iran de tijd aan zijn zijde heeft en inzet op het destabiliseren van de wereldwijde oliemarkt ter verdediging. Heeft Trump zijn tegenstander simpelweg onderschat? De situatie heeft namelijk steeds meer weg van een asymmetrisch gevecht met kenmerken van een guerrillaoorlog. Amerikaanse raketten van soms meer dan een miljoen dollar per stuk nemen het op tegen Iraanse drones van soms slechts twintigduizend dollar. Wat gaan wij ervan merken? Behalve de voor de hand liggende hogere prijzen aan de pomp en hoge kosten voor energie zijn er tweede-orde effecten. Hogere kosten voor energie maken productieprocessen duurder, met een hogere prijs voor de consument tot gevolg. Vakbonden zullen roepen om loonstijgingen, zodat de consument niet te veel koopkracht verliest. En zo ligt hoge inflatie op de…

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met private credit. Weet je nog, eind vorig jaar, toen vroeg een van onze luisteraars waar de volgende financiële crisis verstopt zat. We hebben toen in de aflevering van 8 november 2025, Kan onze economie nog groeien? En waar zit de volgende financiële crisis verstopt?, een aantal dingen op een rijtje gezet, zoals de gevaren van een mogelijk AI-bubbel. Maar we hebben het ook gehad over private credit en de waarschuwingen van IMF over schaduwbankieren. We blijken toch enigszins voorspellende gaves te hebben, want de zorgen rond private credit stijgen. Er komen nu allerlei trends samen: stijgende rentes, disruptie door AI, deregulering, geopolitieke chaos. En dan zou Blue Owl, een privatecreditfonds dat nu in zwaar weer verkeert, mogelijk de kanarie in de kolenmijn zijn. Marijn geeft een lesje private credit om te zien of de sector echt in de fik staat. We gaan het vandaag hebben over de belasting op inkomen uit sparen en beleggen! Ja ja, box 3 houdt de gemoederen altijd…

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de economische gevolgen van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. Iran zegt de Straat van Hormuz te hebben afgesloten, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gastransporten doorheen gaat. Dreigt daarmee een nieuwe oliecrisis zoals in de jaren zeventig? Marijn zet op een rijtje hoe groot de economische schade kan worden, waarom energieprijzen nu anders doorwerken in de economie dan vroeger, en wie er eigenlijk profiteren van hogere olie- en gasprijzen. Ook kijken we naar een onverwacht neveneffect van het conflict: het internationale luchtverkeer. De Golfstaten zijn een belangrijk knooppunt voor overstappers wereldwijd. Wat gebeurt er met de wereldwijde luchtvaart als reizigers het gebied gaan mijden? En dan een luisteraarsvraag van een oude bekende: voormalig BlackRock-strateeg en oud-FD-columnist Lukas Daalder. Hij vraagt zich af of kunstmatige intelligentie iets kan wat centrale planners vroeger niet konden: een…

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de wending in het potje heffingenschaak van president Trump. Door de uitspraak van het Hooggerechtshof dat zijn heffingen onwettig zijn, werd hij schaakmat werd gezet. Hoe nu verder en hoe staan de spelers op bord? Marijn zet op een rijtje waarom we wel en waarom we niet beter af zijn met deze uitspraak van ‘Scotus’, Supreme Court of the United States. En een deel van het land is al weken in paniek vanwege de plannen voor Box 3 en de vermogensaanwasbelasting. We zijn niet ineens een fiscale podcast geworden maar we zetten op een rijtje wat nu eigenlijk de voor- en nadelen zijn van de verschillende vormen van vermogensbelasting en wat voor gevolgen ze voor een economie hebben. Maar we beginnen met een reactie op de aflevering van vorige week, over Rusland. Pieter Visser mailde ons, hij komt regelmatig in Rusland en spreekt daar veel mensen. “Uw weergave van de situatie aldaar klopt op bepaalde zaken, maar er is ook een andere waarheid.” Anna belde hem om daar een…

Dinsdag 24 februari is het precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. In eerste instantie dachten veel mensen in de westerse wereld dat fikse sancties tegen de Russen hun economie, en daarmee ook hun agressie, zouden kunnen afremmen. Niets van deze verwachtingen lijkt te zijn uitgekomen. Is de Russische economie echt zo weerbarstig als de groeicijfers doen vermoeden? Of zijn deze cijfers niet te vertrouwen? En als het positieve beeld wél klopt, hoe komt het dan dat die economie zo sterk is? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de Russische economie. De grote vraag achter dit actuele voorbeeld is: werken sancties in het algemeen eigenlijk wel? Hoe oud is deze tussenstap tussen oorlog en vrede? Welke varianten zijn er en welke daarvan zijn het effectiefst? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Floyd Bonder Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde nemen we een duik in de geschiedenis, want we gaan het hebben over de godfather van het kapitalisme. Zo wordt hij wel eens genoemd — al dan niet terecht, maar daar gaan we het over hebben — en dat is niemand minder dan Adam Smith. Marijn ging in Schotland op zoek naar zijn wortels om te kijken wat zijn betekenis nog is en wat we nog van hem kunnen leren. Verder onderzoeken we de mogelijkheden van een 28e regime binnen de EU. Dat is een plan om het voor start-ups en scale-ups makkelijker te maken in Europa te groeien. We zoeken uit wat dit regime nou precies is en of we dit wel moeten willen. In de aflevering verwijzen we naar een oude Toegevoegde Waarde, die kun je hier beluisteren: Waar gaat het mis op de vrije markt? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Loskomen van de Verenigde Staten vanwege de grillen van Donald Trump is een onderwerp dat momenteel veelvuldig de revue passeert. Het voedt het verlangen naar sterke Europese bedrijven die onafhankelijk opereren. Maar hoe kunnen Europa en Nederland zulke ‘nationale kampioenen’ het best faciliteren? Door bedrijven actief te subsidiëren en soepeler om te gaan met fusies en overnames? Of juist door de vrije markt zo veel mogelijk zijn werk te laten doen, zodat de winnaar vanzelf boven komt drijven? Anna Dijkman en Marijn Jongsma bespreken deze vragen als hoofdonderwerp in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We kijken in deze Toegevoegde Waarde naar de 'moeder aller handelsakkoorden’ die de Europese Unie sloot met India. Een boost voor beide partijen, en een teken dat Europa nog lang niet klaar, over en uit is, zoals ons graag door onder andere Trump wordt voorgehouden. Is Europa wakker geschud? Is er sprake van de herrijzenis van Europa? En we gaan het hebben over de Japanse yen, daar is van alles mee aan de hand namelijk. We kregen ook een vraag hierover van luisteraar Marius van den Assem. Hij had ons in december gemaild met een vraag over de yen. Hij woont nu zelf in Tokio als uitwisselingsstudent Business Information Management en merkte dat de yen snel in waarde daalde. Dat is op zich fijn voor hem, want het maakt Japan goedkoop, maar andersom is het een teken dat de yen zwak is en dat maakt alles buiten Japan duur voor de Japanners. Maar wat zit er nou achter? Dat zoeken we uit. Daarvoor verwijzen we ook naar een eerdere aflevering van Toegevoegde Waarde: Is de Japanse schuldenberg een tikkende tijdbom?…

Toen Donald Trump uitsprak dat hij geen militaire operatie zou uitvoeren om Groenland bij de Verenigde Staten te trekken, ging in Davos een zucht van verlichting door de zaal. Maar is daarmee ook echt alle kou uit de lucht? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna en Marijn de mogelijke oorzaak van Trumps draai in zijn opstelling in dit conflict en kijken ze vooruit. Wat was nu eigenlijk Trumps intentie om Groenland bij de Verenigde Staten te willen trekken? En hoe kan Europa het beste reageren op de ‘wake-upcall’ die het wederom kreeg vanuit Zwitserland? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met de toch wel ongekende aanval afgelopen week van de regering-Trump op de Fed, en dan specifiek op voorzitter Jerome Powell. De onafhankelijkheid van de centrale bank staat op het spel, en we gaan kijken wat dat voor gevolgen kan hebben. Verder hebben we het deze week over staatsobligaties, want daar kregen we een aantal vragen over binnen. Zoals over waarom particulieren in Nederland niet direct staatsobligaties kunnen kopen, wat bijvoorbeeld wel kan in de Verenigde Staten. En ook bij onze zuiderburen trouwens: ‘staatsbons’ heten ze daar. We verwijzen naar een tweetal eerdere afleveringen van Toegevoegde Waarde: Wat als Trump aan de renteknop gaat draaien? En maakt het basisinkomen echt gelukkig? (van 6 september) en Weg met de koopkrachtplaatjes! En is de basisbaan een beter idee dan het basisinkomen? (van 20 september). Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy…

We beginnen deze aflevering met het land waar ze ooit te maken hadden met 10 miljoen procent inflatie in een jaar, maar dat om heel andere redenen het nieuws beheerste deze week: Venezuela. Trump zei zaterdag in zijn speech dat de VS Maduro gevangen hadden genomen om een einde te maken aan drugstransporten naar de VS en de instroom van criminele migranten. Maar na een minuut of vijf in die speech kwam er een andere aap uit de mouw. Het gaat de Amerikaanse president om olie! Hij wil gewoon geld verdienen! Maar dat zit toch wat ingewikkelder in elkaar dan hij het doet voorkomen, dus we gaan uitpluizen hoe dat nou zit met die olie en de economie van Venezuela. En daarna gaat het over de inflatie in eigen land. Want die bleek in 2025 te zijn uitgekomen op 3,3%! Is het nou erg dat die al jaren boven de gewenste 2% zit? En wat voor intergenerationeel trauma kan inflatie brengen? Daar gaat Marijn alles over vertellen. Tipje van de sluier: het heeft te maken met kruiwagens vol Duitse marken. We beloven in de…

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde (uit het eerste seizoen) hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg, maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker: moeten we die schulden niet aflossen? Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel, econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren. Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het Centraal Planbureau jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor heel rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld te hebben. Volgende week zijn…

Deze week in Toegevoegde Waarde kritiek op het rapport-Wennink én op onze behandeling ervan. Want we vroegen om jullie reacties en kregen die ook! We laten ze allemaal de revue passeren en pakken er ook nog wat reacties op het rapport zelf bij. En het is de laatste aflevering van dit jaar dus we gaan ook terugblikken. Het was toch wel ‘the year of the tariffs’, ja sorry in het Engels, maar dat klinkt toch beter dan het Jaar van de Importheffingen. Maar de vraag is: wat was nou het effect op de economie? Want die is nog niet ingestort vooralsnog... Daar gaan we op in en we pakken er ook wat geschiedenisboeken bij. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week stond in het teken van het rapport van Peter Wennink. De oud-topman van ASML is door het kabinet gevraagd advies te geven over de Nederlandse economie en hoe we ons verdienvermogen kunnen vergroten. Al maanden wachten we hierop en vrijdag was het dan eindelijk zover, het rapport: De route naar toekomstige welvaart kwam uit, met de ondertitel: Een sterk Nederland in een relevant Europa. We gaan in op de zorgen van Wennink en kijken naar de oplossingen die hij biedt. We hebben lof, maar moeten zeker ook wat kritische kanttekeningen plaatsen. In zijn rapport oppert Wennink ook een Nationale Investeringsbank. Daar hebben wij het eerder over gehad in Toegevoegde Waarde, zoals beloofd een link naar die aflevering. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel keiharde cijfers nog op zich laten wachten, lijken middelen zoals Ozempic en Wegovy een forse invloed te hebben op het aantal mensen met overgewicht. Wel zien we al concrete veranderingen in het gedrag van consumenten, voornamelijk in de VS. Restaurants passen het formaat van hun porties aan, kledingfabrikanten merken dat grotere maten minder hard over de toonbank gaan, en ook de verkoop van alcohol en tabak daalt. Anna legt uit welke invloed deze afslankspuitjes hebben op de economie. De enorme investeringen in AI gaan zelfs de cashflows van de grote Amerikaanse techbedrijven te boven. Grote spelers zoeken daarom naar allerlei vormen van financiering om de AI-race bij te benen. Een van de opvallendste vormen zijn zogeheten GPU’s ABS. Dit zijn obligaties (asset-backed securities) waarin chips (Graphic Processing Units) het onderpand zijn. Marijn vraagt zich echter af hoe stabiel deze financieringsvorm is in een markt waar de innovatie zo snel gaat, en waar dus een grote kans is op veroudering van het…

We gaan het in deze aflevering hebben over de WTO, de Wereldhandelsorganisatie, want daar is Marijn deze week. We kijken of de WTO nog leeft, wat het voor organisatie is, en wat er nog kan nu de Amerikanen de aanstelling van rechters voor het hoger beroep van de Wereldhandelsorganisatie blokkeren. En op de arbeidsmarkt regent het ontslagen. Bij grote bedrijven in Amerika bijvoorbeeld, maar ook dichter bij huis kondigde deze week ABN Amro aan duizenden banen te schrappen. Is er sprake van een jobpocalypse, verdwijnen de banen? En hoe komt dat? Is het de economie? Is het AI?? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een pizza hawaï klinkt misschien niet als de meest voor de hand liggende redder van de Nederlandse economie. Maar wanneer Marijn Jongsma hem in deze aflevering van Toegevoegde Waarde inzet als voorbeeld van hoe creatieve innovatie economische groei kan stimuleren, wordt het ineens een stuk aannemelijker. Innovatie leidt vaak tot de neergang van bestaande processen. Zo maakte de opkomst van de stoommachine veel vormen van handarbeid overbodig. Deze dynamiek — creative destruction, zoals econoom Joseph Schumpeter het noemde — vormt een motor van economische groei. Hoe staat het daarmee in de Nederlandse economie? De hypotheekrenteaftrek was bij de Tweede Kamerverkiezingen — net als eerder in het politieke debat — opnieuw een omstreden onderwerp. Wat gebeurt er precies als Nederland deze regeling afschaft? Leiden lagere belastingvoordelen tot dalende huizenprijzen, zoals partijen links van het politieke midden beweren? Of raken juist huiseigenaren in de problemen omdat zij het fiscale voordeel niet kunnen…

In deze Toegevoegde Waarde draait het om CO₂-certificaten. We onderzoeken hoe deze ‘carbon credits’ werken en of het systeem ook werkt. Zijn ze effectief? Een luisteraar suggereerde dat het interessant zou zijn daar eens wat meer over te horen en met de klimaattop in Brazilië leek dit ons een mooi moment. Verder gaan we het over de gevolgen van de brexit hebben, want de economische schade blijkt nog groter dan eerder verwacht. Bij de Post zat een paper getiteld The Economic Impact of Brexit, van economen bij onder meer Stanford, Bank of England en de Deutsche Bundesbank. De onderzoekers concluderen dat niet alleen de teruggelopen handel met de EU zorgde voor minder groei, maar dat vooral de onzekerheid een grote rol speelde. See omnystudio.com/listener for privacy information.