Even Denken

We hebben veel woorden voor onze gevoelens. We kunnen triggers herkennen, grenzen aangeven en reflecteren op onze reacties. Tegelijkertijd vormen die woorden een opdracht: je moet je emoties herkennen en reguleren. Wordt voelen zo iets dat je ook verkeerd kunt doen? Waarom kan een mens bang zijn voor zijn eigen woede, verdriet of verlangen? En helpt onze neiging om emoties te analyseren ons om ze te begrijpen, of soms juist om ze niet te voelen? Damiaan vertelt over een nieuwe trend in therapieland: een therapie die zich richt op het overwinnen van angst voor je eigen gevoelens, 'Affectfobietherapie'. En Sophie confronteert Damiaan met zijn hangxiety.

Dat je partner één keer je verjaardag vergeet, kun je vast nog wel vergeven. Maar wat als het tien keer gebeurt? Of als iemand je iets aandoet wat je leven voorgoed verandert? Vergeving wordt bijna altijd als iets positiefs gezien. Wie vergeeft, is wijs, mild en kan verder. Maar betekent dat dat we dan maar alles moeten vergeven? Sophie en Damiaan onderzoeken waarom we vergeven, wanneer het ons kan bevrijden en wanneer niet vergeven misschien juist heel gezond is. Want kun je iemand te vroeg of te makkelijk vergeven? En bestaan er dingen die simpelweg onvergeeflijk zijn?

Sociale media, talkshows, opiniestukken, podcasts, reels, voice notes: we worden de hele dag overspoeld met stemmen en meningen. Iedereen heeft iets te zeggen, maar nemen we ook nog de tijd om echt naar een ander te luisteren? We luisteren misschien wel meer dan ooit, maar dat betekent niet dat we er beter in zijn geworden. Vaak wachten we vooral tot de ander is uitgepraat, zodat we zelf weer kunnen reageren. Dus in deze aflevering: hoe leer je weer écht luisteren naar de ander?

Denk je dat jouw 'type' een puur persoonlijke voorkeur is? Als je op date gaat, komt de vraag geheid een keer voorbij: 'wat is eigenlijk jouw type?' Val je op blond of donker haar? Lang of kort? En heb je dat zelf bepaald, of wordt jouw smaak stiekem beïnvloed door de wereld om je heen? Sophie en Damiaan onderzoeken die vraag aan de hand van één opvallende voorkeur: lengte. Want waarom vallen vrouwen zo vaak op mannen die langer zijn dan zij? En waarom vinden we het eigenlijk zo normaal dat de man groter ‘hoort’ te zijn? Ze spreken vrouwen over hun voorkeur voor lange mannen en duiken in de psychologie, cultuur en filosofie achter onze aantrekkingskracht. Want hoe persoonlijk is jouw type eigenlijk? En als iets vanzelfsprekend aantrekkelijk voelt, is dat dan echt jouw eigen voorkeur, of zit cultuur ook altijd ergens stiekem in je achterhoofd? Ontdek waarom jouw diepste voorkeuren misschien wel veel minder van jezelf zijn dan je altijd dacht...

Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Je kent de uitdrukking vast wel; misschien gebruik je hem zelf ook. Maar wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat iemand ‘gewoon’ moet doen? Sophie en Damiaan ontleden deze week misschien wel een van de meest Nederlandse woorden die er zijn. Want ‘gewoon’ kan iets geruststellends hebben, maar ook behoorlijk dwingend zijn. Wie bepaalt eigenlijk wat gewoon is, en wanneer verandert ‘gewoon’ in een norm waar je aan moet voldoen? Van onze Nederlandse nuchterheid tot psychologie en filosofie: waarom verlangen we zo naar gewoonheid, terwijl we tegelijkertijd allemaal bijzonder willen zijn?

Het klinkt eenvoudig: als je je mentaal slecht voelt, ga je naar de huisarts en vraag je om hulp. Maar psychisch lijden is lang niet altijd zo makkelijk te herkennen. Wanneer is verdriet nog gewoon verdriet? Wanneer is stress meer dan een drukke periode? En wanneer moet je toegeven: ik kom hier zelf niet uit? In deze persoonlijke aflevering onderzoeken Sophie en Damiaan wanneer zij zelf beseften dat ze hulp nodig hadden. Waarom wachten we daar vaak zo lang mee? En waarom zien anderen soms eerder dan wijzelf dat het niet goed gaat? Want om hulp te kunnen vragen, moet je eerst begrijpen wat er met je aan de hand is. Terwijl psychisch lijden er juist voor kan zorgen dat je dat niet meer helder kunt zien.

Knakworsten op de camping, bijna geen slaap en in een ellenlange rij voor gore douches: als je het zo opsomt, voelt het als complete gekte om honderden euro's neer te leggen voor een festivalkaartje. Toch doen we het massaal. Waarom? Damiaan en Sophie ondergaan het dit keer zelf en reizen af naar Best Kept Secret. Op de laatste dag van het festival gaan ze met het publiek in gesprek: waarom zijn jullie hier eigenlijk nog? Verder neemt Damiaan je mee door de geschiedenis van het festival. Van de oude Grieken tot Woodstock: al eeuwenlang zoeken mensen plekken op waar de normale regels even niet gelden. Waarom vinden we het zo fijn om op te gaan in een menigte en tijdelijk aan ons gewone leven te ontsnappen? En in tijden waarin festivals steeds commerciëler worden: blijft die bijzondere werking eigenlijk wel overeind?

Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door. En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen? Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft?

Het zit op je huid, vaak al je hele leven lang: een moedervlek. Maar heb je je weleens afgevraagd waarom we die eigenlijk zo noemen? Want waarom is het geen vadervlek? Die simpele vraag zegt meer over onze taal dan je misschien denkt. Want de woorden die we gebruiken, vertellen iets over hoe we naar de wereld kijken. Daarom duiken Sophie en Damiaan deze aflevering in de taalkunde. Wat zegt onze taal over hoe we naar het leven kijken? En welke ideeën over mannen en vrouwen zitten er verstopt in woorden die we elke dag gedachteloos gebruiken? Tijdens hun zoektocht komen ze uit bij een van de beroemdste verhalen uit de Griekse mythologie: Oedipus, die zonder het te weten zijn vader doodt en met zijn moeder trouwt. Eeuwen later gebruikt Sigmund Freud dit verhaal als inspiratie voor het Oedipuscomplex: zijn theorie over de onbewuste verlangens van een kind naar de ene ouder en rivaliteit met de andere. Maar wat hebben Oedipus, Freud en onze verhouding tot onze ouders te maken met de woorden die we vandaag de dag…

Je kunt niet meer helder nadenken, je bent jezelf even niet en je kunt je nergens meer op concentreren. Verliefdheid is misschien wel een van de mooiste dingen die je kan overkomen, maar ook een van de vreemdste. Verliefde mensen gedragen zich vaak tijdelijk behoorlijk irrationeel. Wat gebeurt er eigenlijk allemaal in je lichaam als je verliefd bent? In deze aflevering reizen Damiaan en Sophie door de psychologie, de neurowetenschappen en de literatuur om verliefdheid tot op het bot te ontleden.

Je opent Netflix om even lekker te ontspannen, maar twintig minuten later ben je nog steeds aan het scrollen. En uiteindelijk kijk je maar helemaal niks. Herkenbaar? We hebben meer keuze dan ooit: van welke yoghurt je koopt en wat je kijkt tot met wie je date, waar je werkt en hoe je je leven inricht. Maar maakt al die keuzevrijheid ons eigenlijk wel gelukkiger? In deze aflevering onderzoeken Sophie en Damiaan waarom kiezen zo vermoeiend kan zijn. Waarom zijn we zo bang om de verkeerde keuze te maken?

"Try hard. Fail even harder." Je wordt doodgegooid met inspirerende quotes die zeggen dat je vooral vaker moet falen. Maar is daar eigenlijk nog wel ruimte voor? In een wereld waarin alles maakbaar lijkt, voelt mislukken steeds vaker alsof het iets zegt over wie jij bent, in plaats van wat je hebt gedaan. In deze aflevering onderzoeken Sophie Frankenmolen en Damiaan Denys waarom falen zo zwaar is geworden. Waarom durven we steeds minder nieuwe dingen te proberen? En mag je eigenlijk alleen falen als er uiteindelijk een succesverhaal uit voortkomt? Ze duiken in perfectionisme, schaamte en de angst om tekort te schieten. Ook spreken ze met CDA-Tweede Kamerlid André Poortman, die vertelt hoe het was om voor het eerst hardop uit te spreken dat hij Kamerlid wilde worden, met alle kans op publiek falen die daarbij hoort. Hoe maak je weer ruimte voor mislukking? En kun je eigenlijk wel leren om goed te falen?

Jouw telefoon staat waarschijnlijk vol met foto's van je laatste concert, festival of vakantie. En natuurlijk met honderden foto's van je kat, steeds nét vanuit een andere hoek. Grote kans dat je na het maken van al die foto's er nooit meer naar omkijkt. Waarom voelen we toch massaal de drang om alles vast te leggen? In deze aflevering scrollen Sophie en Damiaan door hun eigen fotobibliotheek en vragen ze presentator, fotograaf en schrijver Stijn de Vries, die meer dan 60.000 foto's op zijn telefoon heeft staan, hoe het ook anders kan.

Je doet het misschien elke week, of jouw conflictvermijdende karakter gaat het liever uit de weg: ruziemaken. Toch is ruziemaken soms juist goed. Maar wat is dan de beste manier om het te doen? Is er überhaupt wel één manier? Om dat te onderzoeken gaan Damiaan en Sophie met de billen bloot en bellen ze hun partners op. Hoe brengen zij het er eigenlijk vanaf? En ligt dat in lijn met de wetenschap?

Grote kans dat jij deze zomer op vakantie gaat: even ontsnappen aan de drukte van het alledaagse. Zodra de deur achter je dichtvalt, lijkt er ineens van alles te mogen. Je slaapt uit, bestelt nog een drankje, laat je planning los en doet misschien zelfs dingen die je thuis nooit zou doen. Je voelt je vrijer dan ooit. Alsof je eindelijk helemaal jezelf kunt zijn. Maar wie is die echte jij eigenlijk? De versie die op vakantie rondloopt? Of degene die na twee weken weer thuiskomt? Deze week nemen Damiaan en Sophie je mee langs de verschillende 'zelven' die in ons kunnen schuilgaan. Waarom voelen we ons op vakantie zo anders? En wat zegt die vakantieversie eigenlijk over wie we écht zijn?

Hebben jouw dromen een diepere betekenis? Of zijn ze niet meer dan wat ruis in je slapende brein? In deze aflevering duiken we in de wetenschap achter dromen. Hoe kijken neurowetenschappers en psychologen naar iets dat zo mysterieus en ongrijpbaar is? En natuurlijk kan ook onze oude vriend Sigmund Freud niet ontbreken. Want zodra je na een lange dag eindelijk in slaap valt, begint het: ineens sta je naakt op een podium voor een uitverkochte theaterzaal, vallen je tanden één voor één uit, of word je achtervolgd door iets waar je maar niet aan kunt ontsnappen. Is dat allemaal pure willekeur? Of probeert je brein je iets te vertellen? Leg je droomdagboek maar alvast klaar op je nachtkastje, want aan het einde van deze aflevering kijk je hopelijk nét iets anders naar de vreemde wereld van je dromen.

Je hoeft TikTok of Instagram maar te openen en de psychologische termen vliegen je om de oren: ‘grenzen’, ‘triggers’, ‘hechting’, ‘toxisch’ en natuurlijk ‘trauma’. Het lijkt alsof iedereen tegenwoordig door iets is getraumatiseerd. Wat gebeurt er eigenlijk als zo’n zwaarbeladen woord mainstream wordt? Is dat een goede ontwikkeling, omdat er meer aandacht komt voor mentale gezondheid? Of kleven er ook nadelen aan deze trauma-inflatie? Want als iedereen een trauma heeft, heeft dan uiteindelijk nog wel iemand een trauma?

Waarom kruipen we niet gewoon eens bij een vriend of vriendin in bed? Seks is leuk, je vrienden zijn leuk, en toch zouden de meeste mensen vreemd opkijken als je vertelt dat je het met je vrienden doet. Komt dat alleen doordat we bang zijn voor gedoe, of zit er iets diepers achter? Wist je bijvoorbeeld dat er culturen bestaan waarin seks tussen vrienden heel normaal is? In deze aflevering duiken we in de ideeën van Sigmund Freud, Immanuel Kant en vele andere denkers en wetenschappers. Na afloop kijk je misschien wel heel anders naar je vrienden.

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken. Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent. Even Denken is vanaf 22 juni overal te horen en te zien.