In het defensief

In het defensief

Vrede en welvaart creëren: dáárvoor is de Europese Unie opgericht. EU-landen besloten zich na de ongekende gruwelen van de Tweede Wereldoorlog alleen nog bezig te houden met wetten en regels, normen en waarden. Niet vechten over grondgebied, maar vechten met woorden en wetteksten. Daarmee wilde Europa zich voortaan in de kijker spelen. Wapenindustrie werd een vies woord. Die tijd is voorbij. Door de Oekraïneoorlog en de toenemende onveiligheid in de rest van de wereld, moet de Europese defensie-industrie worden opgeschaald. En snel.

Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen. Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving?

Ondertussen trekt Amerika zich terug, China stelt zich steeds assertiever op. En er zijn bepaald geen eindeloze defensiebudgetten. In de wekelijkse podcast ‘In het Defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is.

Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp.

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

00:00
00:00

Samenvatting van de aflevering

De steun van de Verenigde Staten aan Oekraïne staat opnieuw onder druk. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis moet Europa daarom versneld werk maken van eigen militaire capaciteiten. De afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, inlichtingen en satellietverbindingen maakt Europa kwetsbaar, waarschuwt hij. Europa moet minder afhankelijk worden van Amerikaanse systemen voor onder meer satellietcommunicatie, luchtverdediging, tankvliegtuigen en militaire inlichtingen. Groothuis pleit voor een pragmatische aanpak: organiseer een grote NAVO-oefening aan de oostgrens, met zo min mogelijk Amerikaanse ondersteuning, breng de tekorten in kaart en investeer vervolgens gericht in de benodigde capaciteiten. Tegelijkertijd moet Europa Oekraïne blijven steunen, benadrukt Groothuis. De Europese landen zijn volgens hem op de goede weg, maar moeten meer doen en vooral sneller handelen. En dat jaagt volgens Groothuis niet Washington tegen ons in het harnas. 'Het is juist om de Amerikanen dichter bij ons te houden.’…

Afleveringen

75-

Europarlementariër Bart Groothuis: 'Trump draait na midterms weer bij over steun Oekraïne'

De steun van de Verenigde Staten aan Oekraïne staat opnieuw onder druk. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis moet Europa daarom versneld werk maken van eigen militaire capaciteiten. De afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, inlichtingen en satellietverbindingen maakt Europa kwetsbaar, waarschuwt hij. Europa moet minder afhankelijk worden van Amerikaanse systemen voor onder meer satellietcommunicatie, luchtverdediging, tankvliegtuigen en militaire inlichtingen. Groothuis pleit voor een pragmatische aanpak: organiseer een grote NAVO-oefening aan de oostgrens, met zo min mogelijk Amerikaanse ondersteuning, breng de tekorten in kaart en investeer vervolgens gericht in de benodigde capaciteiten. Tegelijkertijd moet Europa Oekraïne blijven steunen, benadrukt Groothuis. De Europese landen zijn volgens hem op de goede weg, maar moeten meer doen en vooral sneller handelen. En dat jaagt volgens Groothuis niet Washington tegen ons in het harnas. 'Het is juist om de Amerikanen dichter bij ons te houden.’…

21 okt. 2026
74-

'Nederland heeft geen innovatieprobleem, maar moet beter leren implementeren'

Nederland kan technologisch prima meekomen met de Verenigde Staten, maar toch duurt het vaak jaren voordat nieuwe defensie-innovaties daadwerkelijk bij militairen terechtkomen. En dat terwijl de dreiging toeneemt en Europa steeds meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de eigen veiligheid. Hoe zorgen we ervoor dat Nederlandse kennis en technologie sneller worden ingezet aan het front? En hoe vinden we een bedrijf dat kan uitgroeien tot een nieuwe ASML voor de defensie-industrie? In deze aflevering van In het defensief schuift D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg aan. Ze werkte jarenlang aan lucht- en ruimtevaarttechnologie en was vanuit de Nederlandse overheid in Texas betrokken bij het F-35-programma van Lockheed Martin. Sinds februari zit ze in de Tweede Kamer, waar ze zich bezighoudt met defensiematerieel en personeel. Ze ziet volop kansen voor Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van drones, IT en ruimtevaart. Maar daarvoor moet er wel iets veranderen. Volgens Jagtenberg heeft Nederland niet zozeer een…

14 okt. 2026
73-

Volle kracht vooruit voor de Nederlandse defensie-industrie: 'het is 1936'

Nederland moet veel sneller werk maken van het opschalen van de eigen defensie-industrie. Die oproep doet Jan Christiaan Dicke, commissaris militaire productie. Volgens Dicke is de situatie vergelijkbaar met 1936, toen ook de noodzaak om de productiecapaciteit snel op te voeren steeds duidelijker werd. ‘Niet te veel praten, maar echt dingen gaan doen’, zegt hij. De Nederlandse industrie moet volgens hem nu al klaarstaan voor een mogelijke crisissituatie. Het Commissariaat Militaire Productie bestaat 75 jaar en heeft als taak de Nederlandse defensie-industrie te beschermen, versterken en internationaal te positioneren. Dat gebeurt onder meer door Nederlandse bedrijven aan te sluiten bij buitenlandse defensieorders. Zo zijn Nederlandse bedrijven betrokken bij de nieuwe onderzeeboten van Naval en bij de productie en instandhouding van militaire systemen. Volgens Dicke is de industriële participatie de afgelopen jaren sterk gegroeid: waar die acht jaar geleden nog goed was voor zo’n 250 miljoen euro per jaar,…

07 okt. 2026
72-

Hybride dreiging? Dit kunnen we leren van de Baltische Staten

De Baltische Staten krijgen steeds vaker te maken met drone-incidenten, sabotage, cyberaanvallen en desinformatie. Maar hoe groot is de dreiging daadwerkelijk en hoe merken inwoners daar in het dagelijks leven iets van? Te gast is Jack Twiss Quarles van Ufford, voormalig ambassadeur in Litouwen. Vanuit Tartu, waar hij verbonden is aan het Baltic Defence College, vertelt hij (op persoonlijke titel) hoe de veiligheidssituatie in de regio zich ontwikkelt. In Europa wordt er de laatste tijd vaak gepraat over 'hybride drei ging'. Die term gebruikt Twiss liever niet. ‘Daar zit onschuldig element in’, meent hij. 'Het lijkt de ernst van de situatie te onderschatten’. De oud-ambassadeur noemt het liever ‘all domain operations', omdat die term volgens hem beter aangeeft dat de acties onderdeel zijn van dezélfde campagne van in dit geval Rusland. Hoe bereiden Estland, Letland en Litouwen zich voor op dit soort dreiging? De landen investeren in hun krijgsmachten, werken nauw samen met NAVO-bondgenoten en betrekken ook…

30 sep. 2026
71-

Het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum groeit als kool door extra defensiegeld

Het 107 jaar oude Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum mag dan op leeftijd zijn, een sterfhuis is het bepaald nog niet. Het NLR groeit als kool, zegt directeur Tineke van der Veen in deze aflevering van de podcast 'In het defensief'. De afgelopen twee jaar zijn er maar liefst tweehonderd nieuwe medewerkers aangenomen, waardoor het totale personeelsbestand uitkomt op 1100 mensen. Bovendien wordt er stevig gebouwd op het terrein van het NLR in Marknesse in de Noordoostpolder, zegt Van der Veen. Zo komen er nieuwe kantoren om te voldoen aan de sterk gestegen vraag van Defensie en van bedrijven die voor dit ministerie willen werken. Verder verlengt het NLR zijn landingsbaan, zodat er met grotere drones kan worden geoefend. Volgens Van der Veen heeft het centrum bovendien nu ook een 'quick response drone facility', wat inhoudt dat het NLR binnen zes weken een nieuw type drone af wil hebben. Die snelle innovatiecyclus - van ontwerp naar een gereed onbemand vliegveld - heeft het centrum afgekeken van Oekraïne,…

23 sep. 2026