Bernard Hammelburg | BNR

Als Oekraïne de oorlog tegen Rusland verliest, zou de Europese Unie het niet overleven. Dat zegt oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen in BNR De Wereld. Europa zoekt naar manieren om Oekraïne te blijven steunen nu president Trump sancties tegen Rusland heeft opgeschort en toenadering zoekt tot Vladimir Poetin. Volgens Knapen moeten Europese landen onder ogen zien dat de relatie met Washington blijvend is veranderd. 'Europa moet consequenties trekken uit het Amerikaanse buitenlandbeleid', zegt hij. Volgens Knapen is te lang gehoopt dat Trump een tijdelijke uitzondering zou blijken. Ook zonder Trump blijft Europa volgens hem onzeker over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten als bondgenoot. Lees ook | Oekraïne zit nog jaren vast aan VS voor Starlink, Patriots en inlichtingen; niet voor cybersecurity Braziliaanse presidentverkiezingen Zondag kiest Brazilië een nieuwe president. Flavio Bolsonaro, de zoon van oud-president Jair Bolsonaro, won de eerste ronde en geldt als favoriet tegen de huidige…

Je kunt het met recht een exodus noemen: vanuit de hele wereld stromen ze naar hun beloofde land – Israëlische staatsburgers die volgende week bij de verkiezingen hun stem willen uitbrengen. Want volgens de kieswet kan dat alleen in Israël zelf. De oppositie hoopt op een wonder: een paar zeteltjes meer – voldoende om premier Bibi Netanyahu te dumpen. Wat politieke signatuur betreft is die hoop gerechtvaardigd. Een stevige meerderheid onder Israëlische expats is liberaal of progressief. En het gaat om een hoop kiezers. Er wonen zo’n 630.000 Israëliërs in het buitenland. Of die allemaal op 26 oktober naar de stembus gaan valt te betwijfelen, maar een hoop doen dat wel degelijk. Van de 180.000 expats in Amerika maken naar schatting 50.000 gebruik van speciale chartervluchten die nu al af en aan vliegen. Het is een enorme organisatie, waaraan maanden is gewerkt. In het VK wonen 23.000 Israëliërs, in Frankrijk 12.000. Israëliërs zijn erg van de complotten. Een daarvan is dat zoveel expats nu al aankomen omdat ze…

De problemen rond het functioneren van het satellietsysteem Starlink in Oekraïne gaan iedereen aan, zegt voormalig Navo-baas Jaap de Hoop Scheffer. ‘Dat dit enkel de Amerikanen en Oekraïners betreft, kan niet het correcte antwoord zijn.’ Dat zegt hij in BNR De Wereld. Luister ook | 'We hebben geen oorlog, maar ook geen vrede' Woensdag werd het voor de Oekraïense defensie kritieke Starlink-internetsysteem plotseling vanuit de VS begrensd, waardoor een snelle respons op luchtaanvallen werd gefrustreerd. Vandaag, een dag later pas, meldde Oekraïne dat de systemen waren hersteld. Rutte laat via een woordvoerder desgevraagd aan BNR weten dat het gebruik van Starlink iets tussen de Amerikanen en Oekraïne is. De Hoop Scheffer begrijpt dat Rutte zich diplomatiek uitlaat, maar is het er niet mee eens. ‘Ik vind het toch wel iets serieuzer dan uit dit formele antwoord van de Navo blijkt,’ zegt Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de Navo. ‘Dit gaat iedereen aan.’ President Zelensky wees na het…

Saoedi-Arabië heeft een kolossaal wapenarsenaal en een grote krijgsmacht, maar is nu al elf jaar niet in staat de Jemenitische Houthi-rebellen te verslaan. De Houthi’s hebben vaker aanvallen gedaan op Saoedische doelen, maar zo heftig als het er nu toegaat is in tien jaar niet gebeurd. Ze blokkeren al een maand de Straat van Bab el-Mandeb, waarmee ze de olie-export door de Rode Zee hebben afgesneden. Amerika is veruit de grootste wapenexporteur ter wereld, en Saoedi-Arabië is, met de aankoop van 12-15 procent van die export, veruit de grootste klant: bijvoorbeeld F-15-gevechtsvliegtuigen, Apache en Black Hawk helikopters, 108 Patriot-systemen – al raken de raketten snel op – een enorm arsenaal aan langeafstandsraketten en tanks. Het Pentagon heeft begin deze maand de verkoop van 48 F-35’s goedgekeurd. Kortom: het kan niet op. Alleen: het werkt niet. Daar zijn verschillende redenen voor. In de eerste plaats is de krijgsmacht slecht getraind. Gevechtsvliegtuigen, helikopters en Patriots, bijvoorbeeld, worden…

Europa ligt voortdurend onder vuur. Niet letterlijk, maar we worden regelmatig getroffen door sabotageacties. Volgens hoogleraar krijgswetenschappen Martijn Kitzen moeten we dit geen hybride dreigingen noemen. ‘We hebben te maken met een hybride oorlog’, zegt hij in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Hervormingen VN keihard nodig: 'Landen voelen zich niet goed vertegenwoordigd' Denemarken beschuldigt Rusland van sabotageacties tegen Deense defensiebedrijven die wapens aan Oekraïne leveren. Duitsland wijst naar Rusland voor de mislukte aanslag op het vliegveld van Leipzig en de VS wijst volgens de New York Times naar Iran voor de verijdelde aanslag op een Britse luchtmachtbasis. De VS heeft besloten om al zijn bommenwerpers weg te halen van de Britse luchtmachtbasis RAF Fairford. Het land heeft die basis veel gebruikt in de oorlog tegen Iran. Kitzen snapt dan ook dat dit een doelwit kan zijn. ‘Het verbaast mij eerlijk gezegd dat het nog niet eerder is…

Kort na de barbaarse inval van Hamas in Israël en de kidnapping van ruim 200 burgers, vandaag drie jaar geleden, bezocht de Amerikaanse president Biden het rouwende land. Zijn boodschap aan premier Netanyahu: geef niet toe aan het oerinstinct van wraak, want dat leidt tot enorm verlies onder burgers en kost je de sympathie van de wereld. 'Maak niet de fout die wij na 9/11 maakten,' zei Biden, doelend op de oorlogen in Afghanistan en Irak. Beide oorlogen verloor Amerika, tegen de Taliban in Afghanistan en de sjiitische milities in Irak. Zoals de oorlog in Korea niet verder kwam dan een wapenstilstand, en zoals de oorlog in Vietnam na twaalf jaar en het verlies van 58.000 Amerikaanse soldaten eindigde in een overwinning van de Viet-Kong. Ook het machtige Sovjetleger was in 1989, na tien jaar oorlog in Afghanistan, verslagen door de Moedjahedien, voorgangers van de Taliban. Overweldigende militaire slagkracht is machteloos tegen schijnbaar zwakke vijanden, terroristen, rebellen en guerrilla's, en dat geldt…

Geen veto meer in de Veiligheidsraad, andere stemverhoudingen in de Algemene Vergadering en een betere handhaving van besluiten. Het zijn drie hervormingen waar oud-diplomaat Ron Keller voor pleit in het boek Project Wereld – blauwdruk voor een nieuwe wereldorde, dat hij samen schreef met politicoloog Paul van der Werve. Luister ook | 'Dreiging Rusland nog niet voorbij bij oplossing conflict Oekraïne' Keller, die zelf jarenlang ambassadeur was in onder meer Rusland, Oekraïne, China en Turkije, ziet dat de VN geen antwoord heeft op de prangende kwesties die nu spelen. Die moeten volgens hem met name gaan over veiligheid, klimaat en migratie. ‘In toenemende mate zijn dat de onderwerpen waar ook Nederlanders problemen ervaren. Maar de kansen om dat op te lossen liggen door de globalisering ook steeds meer in het buitenland.’, ziet Keller. De VN moet dus drastisch hervormd worden wat Keller en Van der Werve betreft. ‘Landen voelen zich niet echt goed vertegenwoordigd. Grote landen hebben te veel macht in de…

Bekend verhaal, maar altijd weer verrassend. In 1880 vraagt een groep boeren in het Ierse Ballinrobe aan hun rentmeester om verlaging van de pacht omdat de aardappeloogst al twee jaar achtereen is mislukt. De rentmeester ontsteekt in grote woede en stuurt een deurwaarder om de pacht te innen. Het gevolg is grote verontwaardiging onder de bevolking en het bedrijfsleven, dat weigert nog zaken te doen met de rentmeester. Er wordt zelfs een poging tot moord op hem gedaan. De rentmeester heette Charles Boycott, en zijn naam werd als werkwoord en zelfstandig naamwoord aan vele talen toegevoegd. De boycot tegen Boycott werkte, maar hoe zit het met boycots in het algemeen? Matig, maar ongeveer een kwart heeft succes, meestal omdat de animo om mee te doen ontbreekt, of omdat het bedrijf of land dat het doelwit is de verkoop via andere kanalen voortzet. Een ding staat vast: met een boycot raak je zelden de personen tegen wie de actie is bedoeld. De boycot tegen producten uit de door Israël bezette gebieden, bijna…

Dit is een exclusief interview met Navo-baas Rutte met Bernard Hammelburg voor BNR, bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Meerdere inlichtingendiensten waarschuwen voor Russische hybride aanvallen op Europa. Volgens Mark Rutte, bewijst dit ‘Poetins paniek’. De dreiging vanuit Rusland is een belangrijk gespreksonderwerp bij de VN beaamt Rutte. ‘Daar moeten we niet naïef over zijn.’ Tegelijkertijd probeert hij iedereen gerust te stellen. ‘Als het gaat om hybride, daar zijn we op voorbereid. We hebben alle antwoorden die nodig zijn.’ Volgens hem is het probleem dat je dat aan de buitenwereld niet altijd kan laten zien, omdat elke situatie anders is. ‘Het is niet altijd dat als Rusland iets hyride doet, dat we dan precies zo reageren en dat we dan aan journalisten kunnen laten zien dat dit het antwoord van Europa is. Maar ik zeg tegen mijn collega’s: jongens blijf kalm. Wij zijn sterker.’ Bernard stipt bij Rutte ook de actuele situatie rond de Straat van Hormuz en Groenland aan. ‘Wat…

De dreiging vanuit Rusland stopt niet zodra er een einde komt aan de oorlog in Oekraïne. Daarvoor waarschuwt minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen. Hij is te gast in BNR De Wereld die deze week in zijn geheel afkomstig is vanaf de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Luister ook | Von der Leyen wil een Europese Veiligheidsraad: 'Dan zitten we zelf aan het stuur' Berendsen ziet die signalen nog niet. ‘We hebben tot op heden onvoldoende gezien dat Rusland aan tafel wil komen praten over een oplossing.’ Daarom is volgens hem meer druk op Rusland nodig. ‘Wat daar ook belangrijk in is, is bijvoorbeeld premier Modi van India die publiekelijk voor de camera Poetin heeft aangesproken op deze oorlog. Dat zijn kleine stappen, maar wel hele belangrijke.’ Wat daar volgens hem ook bij hoort is steun aan Oekraïne. ‘We moeten ze blijven steunen. Als we Oekraïne niet steunen, dan verdwijnt Oekraïne.’ Het is niet het enige onderwerp waarmee Berendsen naar de VN is afgereisd. Een belangrijk…

Misschien wel het meest opvallende detail van de 81e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is het isolement waarin Donald Trump zichzelf heeft gewurmd. Je krijgt het gevoel dat hij alleen nog kennissen en vijanden heeft – geen vrienden, al noemt hij leiders van andere landen routinematig ‘een goed vriendje van me’. Bijvoorbeeld Xi Jinping. Xi wordt vandaag door Trump met alle egards ontvangen voor een driedaags staatsbezoek. De kans dat ze echte doorbraken bereiken is minimaal. Over heffingen komt er wellicht een akkoord omdat Amerika niet buiten schaarse Chinese aardmetalen kan, over het doorontwikkelen van AI zijn ze het eens, maar voor een steuntje in de rug bij de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne hoeft Trump niet op Xi te rekenen. De hoge brandstofprijs vindt Xi een probleem dat Trump zelf heeft gecreëerd, dus die lost het dan zelf ook maar op. Dat Trump een tik krijgt op de midterm verkiezingen vindt Xi stiekem goed nieuws, maar op een dictator die zelf geen last heeft van hinderlijke…

Als het aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ligt krijgt Europa zijn eigen veiligheidsarchitectuur in de vorm van een eigen Veiligheidsraad. Hanneke van der Werf, buitenlandwoordvoerder van D66 in de Tweede Kamer vindt dit een goed idee. 'Dan zitten we zelf aan het stuur als Rusland echt een grotere stap zet richting Litouwen.' Ze is te gast in BNR De Wereld en praat met Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Europa moet met één gezamenlijk antwoord op Rusland komen' Volgens Van der Werf zijn we op dit moment nog te afhankelijk van de Amerikanen. Zo'n Europees alternatief voor een VN-Veiligheidsraad kan volgens haar een nieuw platform bieden waarop je sneller als Europese landen met elkaar kunt schakelen. Rusland wordt gekoppeld aan veel sabotageacties in Europa. Van der Werf is daar heel stellig over. 'Ik denk dat er maar één reactie mogelijk is en dat is dat je laat zien dat je je niet laat intimideren'. Wat haar betreft moeten we de steun aan Oekraïne verder opvoeren en…

Van alle wapenexporterende landen is Amerika veruit de grootste. De belangrijkste Amerikaanse klant is Saoedi-Arabië, met niet minder dan 24 Patriot-systemen, 152 F-15 gevechtsvliegtuigen, 7 Thaad-afweerbatterijen, 132 helikopters, 153 tanks, 4 fregatten, 2 tankvliegtuigen en zo ongeveer elke denkbare raket, radar of artillerie. Klein probleem: de krijgsmacht is een zootje en de vakkennis benedenmaats. Vandaar dat de Saoedi’s altijd op Amerikaanse militaire bijstand rekenen. Om precies te zijn: 42 procent van de wereldwapenhandel is Amerikaans, en 12 tot 20 procent daarvan gaat naar Saoedi-Arabië. Nu het land tegelijkertijd wordt aangevallen door Jemenitische Hoethi’s en Iraakse milities, zit het de facto-staatshoofd, Mohammed bin Salman, diep in de moeilijkheden. De Staat van Bab el-Mandeb aan de zuidkant van de Rode Zee is geblokkeerd, de uit 1980 daterende oost-west-oliepijpleiding, waardoor het land olie rondom de eveneens geblokkeerde Straat van Hormuz vervoerde, is stukgeschoten, dus er zijn voor de…

We zijn weliswaar niet fysiek in oorlog met de Russen, maar de dreiging is er wel. Denk aan de mislukte aanslag op het vliegveld van Leipzig. Volgens admiraal buitendienst Rob Bauer, voormalig voorzitter van het Militair Comité van de NAVO, ontbreekt het in Europa aan een gezamenlijk antwoord tegen de Russen. Hij is te gast in BNR De Wereld, samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn die net uit Duitsland terug is. 'We praten over brandstichting, vergiftiging, sabotage. Dat zijn allemaal ernstige strafbare feiten. Maar wat doen we er tegen?' Dat vraagt Bauer zich af. Volgens hem moeten we oppassen met de term 'hybride oorlogsvoering'. Dat klinkt volgens hem veel vriendelijker dan het in werkelijkheid is. De dreiging uit Rusland is volgens Bauer onverminderd groot. 'Ze produceren meer dan ze nodig hebben voor de oorlog in Oekraïne. Over drie jaar hebben ze het vermogen om met ons te knokken.' Ook denkt Bauer dat het Poetin goed uit zou komen om de NAVO te testen, om de aandacht af te leiden van Oekraïne.…

Begin 2000 kwamen twee jonge Saoediërs aan in San Diego. Ze waren nooit in Amerika geweest, spraken amper Engels en hadden geen idee hoe je een flat huurt en een bankrekening opent. Binnen een paar weken hadden ze dat allemaal geregeld. Twintig maanden later kaapten ze een vliegtuig en lieten dat neerstorten op het Pentagon. De man achter de schermen zou Amar al-Bayoumi zijn geweest, die al tien jaar als geheim agent in de VS woonde. Het is een van de belangrijke details die, 25 jaar na 9/11, prominent in het nieuws zijn. Het draait om de beschuldiging dat niet – of niet alleen – Al Qaeda achter de aanslag zat, maar Saoedi-Arabië. Het officiële onderzoek dat na de aanslag door een Amerikaanse commissie werd uitgevoerd, kon dat destijds niet aantonen. Maar in een geheim dossier van de regering zouden feiten zoals deze te vinden zijn, zoals ook een schets van een aanvalsplan dat al-Bayoumi twee jaar voor de aanslagen had gemaakt. Al meteen na de aanslagen was bekend dat 15 van de 19 daders Saoedi's waren.…

De oorlog tussen Amerika en Iran is weer in volle hevigheid opgelaaid. Beide partijen vallen elkaar aan en Trump claimt opnieuw dat hij de Straat van Hormuz in handen heeft en dat de Iraanse regering verzwakt is. Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, denkt daar heel anders over. 'Het regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar.' Luister ook | 'Oorlog in Oekraïne bevindt zich in de meest vernietigende fase' Terphuis hoort van familie en vrienden in Iran hoe erg de economische situatie in het land nu is. 'Mijn neef stond twee uur in de rij voor benzine. Mensen hebben soms wel drie tot vier banen en werken negentien uur per dag om eten op tafel te krijgen.' Het economische uitknijpen van Iran heeft dus een effect, maar zal er niet voor zorgen dat het regime gaat vallen denkt Terphuis. 'De Revolutionaire Garde is zelfverzekerd.' Lees ook | Internationaal Strafhof hoopt op ingrijpen Amerikaanse rechter na sancties Trump Crisis bij het Internationaal Strafhof Het…

Amerika is de grootste olieproducent ter wereld. Amerika importeert geen olie via de Straat van Hormuz. Amerika confisqueert nu ook 65 procent van de olie in Venezuela, het land met ’s werelds grootste oliereserves. Dan zou, redeneert Donald Trump, die vermaledijde benzineprijs in Amerika toch moeten dalen? Maar daar is weinig uitzicht op, in elk geval niet vóór de midterm verkiezingen op 3 november. Dat komt in de eerste plaats doordat de werkelijkheid weerbarstig is. De olieprijs is een mondiale dagkoers, al is het alleen al doordat het zwarte goud kriskras door de wereld wordt verhandeld, ook door de VS, waar de Amerikaanse oliemaatschappijen er trouwens dik aan verdienen. In de tweede plaats hebben Joe Biden en Donald Trump beiden recordhoeveelheden olie uit de nationale reserve op de markt gebracht in een poging om de benzineprijs omlaag te duwen, waardoor die reserve op een bedenkelijk lage 40 procent staat. In de derde plaats slurpt oorlog voeren kolossale hoeveelheden brandstof op voor militaire…

De oorlog in Oekraïne bevindt zich volgens Europaverslaggever Geert Jan Hahn in 'de meest vernietigende fase' op dit moment. Beide landen hebben het gemunt op elkaars economische doelen. Grote delen van het land dreigen onleefbaar te worden denkt Hahn. Ook luitenant-kolonel buiten dienst Patrick Bolder ziet dit. 'We zien geen effectieve inzet van het luchtwapen.' Luister ook | 'Rusland zal de oorlog zeker doorzetten tot de winter van 2028' 'De Russen gooien van een afstand van die glijbommen. Oekraïne heeft al meer dan vijftienhonderd stuks aan Russische luchtafweer geraakt', zegt Bolder die defensiespecialist bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies is. Beide landen schieten er qua terreinwinst niks mee op. Hahn ziet de tekorten in Oekraïne verder oplopen, zowel op het gebied van luchtafweer als financieel. Dat zien de Europese landen ook. Enkele EU-landen pleiten dan ook opnieuw voor het inzetten van Russische bevroren tegoeden voor Oekraïne. Lees ook | Nederland wil gebruik bevroren Russische…

Op 24 april 1980 lanceerde president Jimmy Carter ‘Operatie Adelaarsklauw,’ een militaire bliksemactie om 52 Amerikaanse diplomaten te bevrijden uit de ambassade in Teheran, waar ze sinds 4 november werden gegijzeld. Drie van de acht gevechtshelikopters gaven in de Iraanse woestijn de geest, waarop de missie werd afgeblazen. Tijdens de evacuatie botste een helikopter op een transportvliegtuig. Acht soldaten kwamen om het leven. Het kostte Carter zijn presidentschap. Verslagen door Iran en zijn militaire misrekening. Zes jaar later ging opvolger Ronald Reagan ook bijna kopje onder toen bleek dat hij illegaal wapens had verkocht aan Iran. In 2015 werkte Barack Obama zich in de nesten door een omstreden nucleaire deal met Iran en nu dreigt Donald Trump onderuit te gaan door een oorlog met Iran, die hij na een halfjaar maar niet kan winnen. Iran is een koppige tegenstander die geen enkele Amerikaanse president op de knieën weet te krijgen. Trump gooit het nu over een andere boeg: nieuwe, harde sancties,…

Rusland en Oekraïne voeren een verbeten strijd met elkaar uit op de Zwarte Zee. Daarbij raken ze onder meer graanterminals in elkaars havens. Volgens Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft Rusland de oorlog op de Zwarte Zee al verloren, maar dat betekent niet dat de oorlog spoedig ten einde komt. Luister ook | Verlies dreigt voor Trump bij midterms: 'De oorlog is ongelofelijk impopulair' 'Alle tekenen wijzen erop dat Rusland deze oorlog zal doorzetten tot de winter en herfst van volgend jaar. Dan praten we over eind 2027 begin 2028', zegt Van Koningsbrugge in BNR De Wereld bij Geert Jan Hahn. 'De oorlog begon in 2014 met De Krim en zal daar in zekere zin ook moeten eindigen.' Volgens hem is de status van het schiereiland van cruciaal belang voor Russen. 'Dat ligt enorm gevoelig in Rusland. Als je vraagt of Russen het eens zijn met de annexatie van De Krim, dan antwoorden ze ja. Het is voor hen onverteerbaar als dat niet meer Russisch…

President Trump heeft een probleem met de oorlog met Iran. Hij weet die maar niet te stoppen en dat terwijl de midterms eraan komen. Peilingen laten zien dat driekwart van de Amerikaanse bevolking tegen de oorlog met Iran is. Volgens Amerikanist Koen Petersen brengt dit Trump in een lastig parket. Luister ook | Russische rakettenregen op Oekraïne: 'Ik heb me niet eerder zo onveilig gevoeld' ‘Trump heeft al tientallen keren gezegd dat het einde in zicht is, maar dat is keer op keer niet gebeurd,’ zegt Koen Petersen, Amerikanist en Eerste Kamerlid voor de VVD. ‘Als Amerika nu zou weggaan, zou het echt een verliesscenario zijn, omdat op Amerika op alle vlakken moet inleveren.' De oorlog is volgens Petersen zeer impopulair onder zwevende kiezers, terwijl 40% van de Republikeinse achterban kritisch is. Intussen worstelt Trump met de War Powers Act, de blokkade in het Congres rond de defensiebegroting van 1500 miljard dollar en de keuze tussen militair opschalen, economische sancties en ‘declare victory and leave’…

Begin 19de eeuw zat Napoleon op zwart zaad door de enorme kosten van zijn Europese oorlogen. In 1803 verkocht hij daarom de Franse kolonie in Amerika, in oppervlakte ongeveer een kwart van de huidige VS, voor 15 miljoen dollar aan president Thomas Jefferson. Die aankoop is de geschiedenis ingegaan als de ‘Louisana Purchase.’ Twaalf jaar later werd Napoleon verslagen, maar Frankrijk bleef de oudste Amerikaanse bondgenoot. En misschien ook de oudste rivaal, want ze maken vaak bonje. Zo had president De Gaulle zo'n hekel aan de Amerikaanse militaire en politieke hegemonie, dat hij zijn land in 1966 uit de militaire afdeling van de Navo terugtrok. Alle Amerikaanse militairen moesten hun biezen pakken en het Navo-hoofdkwartier moest halsoverkop verkassen van Parijs naar België. Pas in 2009 keerde Frankrijk onder president Sarkozy helemaal terug in het bondgenootschap. De huidige president Macron doet enorm zijn best om de relatie met zijn grillige Amerikaanse ambtgenoot Trump overeind te houden. In juni onthaalde…

Oud-diplomaat en oud-ambassadeur Robert Serry heeft een bezoek aan Oekraïne voortijdig afgebroken vanwege de verslechterde situatie in het land. Rusland vuurt steeds meer ballistische raketten af op het land, nu Oekraïne door zijn voorraad aan luchtafweer heen is. 'Ik heb me eerder niet zo onveilig gevoeld', zegt Serry. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld. Luister ook | 'Amerika kan Iran alleen verslaan met grondtroepen' ‘Terwijl ik daar was bleek al dat de hoeveelheid luchtafweer op aan het raken waren', zegt Serry, die uitlegt waarom het zo link is in Kyiv. ‘Om de paar uur hoor je een sirene. Mijn stiefdochter gaat vaak naar de metro, maar die keuze heb ik niet. Het is ook al voorgekomen dat mensen die op de vlucht waren voor een inslag zelf werden geraakt op weg naar een schuilplek.’ Toch heeft Serry een klein beetje hoop op een goede afloop voor Oekraïne. ‘Ik heb kleine hoop dat deze oorlog eind dit jaar toch kan eindigen in een wapenstilstand. Dat heeft denk ik alles te maken met de…

De oorlog tussen Amerika en Iran is opnieuw opgelaaid. Deze keer doordat Iran een Amerikaanse basis in Jordanië aanviel. Dit brengt Trump in een steeds benardere positie, ziet Martijn Kitzen, hoogleraar irreguliere oorlogsvoering aan de Defensie Academie. 'Amerika kan Iran alleen verslaan met grondtroepen.' Kitzen is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg. Luister ook | 'Zelensky duldt niet al te veel populariteit om zich heen' Dat Iran nu is begonnen met een aanval op een Amerikaanse basis laat volgens Kitzen zien dat Iran vol zelfvertrouwen zit. 'Amerika deelt klappen uit in de hoop dat Iran terugkeert naar de onderhandelingstafel, maar ondertussen is Iran bezig met zijn eigen strategie. In plaats van dat Iran beperkt wordt escaleert het juist en breidt het conflict zich uit.' De sleutel in het conflict is volgens Kitzen de Straat van Hormuz. 'Iran heeft van dit conflict geleerd dat als zij die straat controleren dan hebben ze invloed en zeggenschap. Het is logisch dat Iran dat niet meer wil…

Waarover ging het ook alweer, toen het duo Netanyahu-Trump besloot Iran binnen te vallen? Ze hadden vijf doelstellingen: het liquideren van het leiderschap, het bevrijden van de bevolking van het juk van de staatsterreur, het uitschakelen van het nucleaire programma, het vernietigen van het arsenaal aan ballistische raketten en het garanderen van de vrije doorgang voor de scheepvaart. Hoe ze het ook formuleren en elkaar de schuld geven, geen van die doelstellingen is bereikt. Bibi en Donald zijn mega-losers, en Iran laat ze door een hoepeltje springen. Het nieuwe leiderschap is minstens zo wreed als het oude. Deze week werden twee jonge mannen, beschuldigd van gewelddadige oppositie, in Isfahan opgehangen, het topje van een ijsberg, want liquidaties van tegenstanders zijn routine. De losers dachten dat het Iraanse volk na de moord op het oude leiderschap massaal zou opstaan om de macht over te nemen. Zoals New York Times columnist Thomas Friedman schreef: ‘als je iemand in Beiroet of Teheran wil laten…

President Zelensky is door de knieën gegaan door de druk van demonstranten in Oekraïne en heeft legerchef Syrsky aan de kant geschoven. De kritiek ontstond na het ontslag van de zeer populaire minister van Defensie Fedorov. Volgens Oekraïne-correspondent Chris Colijn wil Zelensky zo min mogelijk andere populaire mensen om zich heen hebben. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg. Luister ook | 'Iran dicteert alles in deze oorlog' Hoewel het Oekraïne steeds meer voor de wind gaat op het slagveld heerst er bredere onvrede in het land. Onder meer over het rekruteren van soldaten, waarbij mannen soms gewoon van de straat worden geplukt. Volgens Colijn is dit begrijpelijk. 'Oekraïne is een democratie die naar ondemocratische middelen grijpt.' De populariteit van Zelensky neemt af, maar volgens Colijn wordt er niet aan zijn stoelpoten gezaagd, ondanks dat er al zeven jaar geen verkiezingen meer zijn geweest. 'Mensen begrijpen dat je in tijden van oorlog geen verkiezingen kunt houden. Dus 'Oekraïne…

Begin 1973 tekende Richard Nixon het vredesakkoord met Vietnam. Pas eind april 1975 vertrokken de laatste Amerikanen. In die ruim twee jaar werd nog wel stevig gevochten, maar het Congres draaide de geldkraan dicht, dus militair kon Nixon niets meer. Met 58.000 gesneuvelde soldaten distantieerden het Amerikaanse volk en parlement zich van deze gruwelijke episode. De griezelwoorden in Amerika zijn ‘body bags’ en ‘luchtmachtbasis Dover,’ het vliegveld waar de lichamen van omgekomen militairen naar huis terugkeren. Trump reisde opnieuw naar Dover, dit keer voor de terugkeer van de lichamen van soldaten die waren omgekomen bij een Iraans bombardement op bases in Jordanië en Irak. Dat er ook tientallen soldaten gewond waren en gevechtshelikopters waren geraakt werd nog even geheimgehouden. Maar het beeld van slachtoffers in plaats van overwinnaars lag plotseling onder een vergrootglas. Met als gevolg dat de behandeling van Trumps verzoek voor 88 miljard dollar extra voor deze oorlog – boven op het defensiebudget…

De oorlog tussen Iran en Amerika woedt weer in alle hevigheid. Hebben de strijdende partijen militair nog opties, of kan alleen creatieve diplomatie nog soelaas bieden? Maarten van Rossum, oud-diplomaat en onderhandelaar, heeft de hoop op een oplossing nog niet helemaal opgegeven. Volgens de oud-adviseur van Mark Rutte wordt er nu vooral onderhandeld over het proces om te komen tot echte vredesonderhandelingen. Richting de midterms brengt Trump zichzelf wel in een lastig parket. Er is gebleken dat de Iraniërs een asymmetrisch voordeel hebben in deze oorlog. Bovendien is het Iraanse regime nu nog gemotiveerder en harder geworden. 'Hier is bijna niet van te winnen', aldus van Rossum. Lees ook | De oorlog in Iran is weer terug bij af: ‘Iran kan Trump door een hoepeltje laten springen’ Oekraïense kabinetswissels Volgens Europa-verslaggever en BNR's Oekraïne-watcher Geert Jan Hahn zorgen de protesten in Oekraïne vooral voor onrust over het vertrek van defensieminister Fedorov, die populair is vanwege zijn inzet…

Schaken is bedacht in India, maar maakte vanaf de zesde eeuw furore in Perzië. ‘Schaak,’ de gevaarlijkste bedreiging van de koning, komt van het Perzische woord ‘sjah.’ Een metafoor voor de strijd tussen Amerika en Iran. Trump staat schaak. Nog niet ‘schaak mat,’ wat in het Perzisch ‘de koning is dood’ betekent. Maar het scheelt niet veel. Na bijna vier maanden is hij er niet in geslaagd het Iraanse leiderschap uit te schakelen, dat zich bovendien niet laat dwingen om het nucleaire programma op te geven, of om te stoppen met steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi’s. En, strategisch en economisch het belangrijkste: Iran blijft, ondanks stoere taal van Trump en de opnieuw opgelaaide oorlog, heer en meester in de Straat van Hormuz. Maar ook Iran heeft niet wat het wil: Amerika is niet van plan zijn vlooteenheden en gevechtsvliegtuigen uit de regio weg te halen, handhaaft de sancties en verhindert de export van Iraanse olie. De economie is dramatisch slecht, maar na 47 jaar aan de macht en gewend aan boycots…

Donald Trump blonk op de Navo-top uit door Europese lidstaten te beledigen, al klonk hij aan het einde van de dag weer een stuk vrolijker. Wel is het zorgwekkend dat Trump opnieuw Groenland heeft aangekaart. Dat vindt Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de Navo en oud-minister van Buitenlandse Zaken. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Scepsis over Nederlandse boots on the ground in Oekraïne' 'Als dit onderwerp niet goed gemanaged wordt, dan is dit met afstand de meest serieuze bedreiging voor de NAVO', zegt De Hoop Scheffer, die overigens wel vertrouwen heeft in het handelen van Mark Rutte als NAVO-chef. Rutte is volgens hem een noodzakelijke buffer tussen een wispelturige Amerikaanse president en bezorgde Europese bondgenoten, gedwongen om 'op heel veel eieren tegelijk' te lopen. Het was een top van twee gezichten. Trump begon de dag boos, maar eindigde blij. Toch is duidelijk dat Trump meer afstand neemt van Europa. Ten onrechte,…

Angst is een slechte raadgever, en het is een raadsel waarom het juist angst is die de Navo-top in Ankara zo in zijn macht heeft. Angst voor de grilligheid en de toorn van Donald Trump, voor zijn woede-uitvallen, voor zijn minachting voor Europa, voor zijn dreigementen. En angst dat vleierij, complimenten en nederigheid volkomen langs hem afglijden. Wie durft een rode kaart te trekken? Het belangrijkste thema van de top is, net als vorig jaar in Den Haag, geld. Navo-baas Mark Rutte dirigeert een orkest van lidstaten die laten zien hoe braaf ze wel niet zijn, hoe groot hun investering in defensie is, hoe ze de vorig jaar afgesproken 5 procent echt willen halen. Trump reageert met zichtbare onverschilligheid. Waarom snoeven over meer defensie als we dat vorig jaar al hebben afgesproken, is zijn boodschap. Niemand die tegen Trump zegt: je zit zelf op 3,2 procent – dat is minder dan Polen. Natuurlijk, Amerika heeft de grootste economie, dus in absoluut geld is het meer dan alle andere lidstaten samen, maar toch.…

Nederland moet een grotere bijdrage gaan leveren aan veiligheidsgaranties voor Oekraïne, en daar horen 'boots on the ground' bij. Dat schrijft de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in een advies aan het kabinet. Bob Deen, algemeen directeur van Instituut Clingendael en Oost-Europa-expert is daar kritisch over. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld, samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Netanyahu heeft nog steeds haakjes om aan populariteit te winnen' 'Ik ben daar altijd sceptisch over geweest', zegt Deen. 'We moeten tegelijk onze capaciteit vergroten en dan ook nog Oekraïne steunen. Dat is nogal wat. Daarnaast heeft niemand mij nog uitgelegd hoe de veiligheidsgaranties eruit moeten zien.' Deen denkt dan ook dat het nog wel even duurt voordat we hier echt over kunnen gaan praten. Op de NAVO-top volgende week gaat het over de steun voor Oekraïne, maar belangrijker nog is de vraag hoe we de NAVO-norm van Den Haag vorig jaar gaan halen. Ook hierin speelt Oekraïne…

Er gaan dagen voorbij waarop wij niet piekeren over Vanuatu, een groep eilandjes in de Stille Zuidzee met ongeveer 300.000 inwoners. Ten onrechte, want het speelt een belangrijke rol in het steekspel tussen het Westen en China om de controle over de wateren tussen Fiji, Nieuw-Caledonië, Nieuw-Zeeland en Australië. China was bezig met de voorbereiding voor de bouw van een militaire basis in Vanuatu. Dat heeft Australië nu geblokkeerd. Net als met andere eilandstaten in de regio, heeft Australië een verdrag over economische bijstand en veiligheid gesloten, dat Australië aanwijst als ‘voorkeurspartner.’ Er komt 300 miljoen euro aan Australische ontwikkelingshulp, Australische politie en Australische grensbewaking, op voorwaarde dat er geen buitenlandse militaire – lees Chinese – basis komt. Maar Vanuatu speelt het handig. Het had al een economisch samenwerkingsverdrag met China, en eist dat er een Chinese verklaring komt die de samenwerking met Australië goedkeurt. Want China blijft als handelspartner welkom.…

De positie van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu is zeer wankel, zeker nu negentig procent van de Israëlische bevolking vindt dat Israël de oorlog met Iran heeft verloren. Toch ziet Martine van den Berg, religiewetenschapper en schrijver van het boek De Genesis van het Verraad over Israël na 7 oktober, Netanyahu niet zomaar vertrekken. Ze is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld. Luister ook | 'Meer steun aan Oekraïne en meer druk op Rusland nodig voor kansrijke vredesbesprekingen' Ook binnen Netanyahu's eigen achterban leeft de gedachte dat Israël de oorlog verloren heeft, maar daar krijgen anderen de schuld van. Denk aan president Trump, vicepresident JD Vance en bemiddelaars Jared Kushner en Steve Witkoff. Hoewel Netanyahu's populariteit verder daalt wil dat niet zeggen dat hij bij de verkiezingen van later dit jaar weggestemd zal worden. Dat komt omdat niemand wil samenwerken met de Israëlische Arabieren, en die zijn waarschijnlijk nodig voor een meerderheid. Lees ook | Trump prijst…

Dat Amerikaanse presidenten vaak geen toonbeelden van fatsoen en stijlvol taalgebruik waren is niets nieuws. Keurige mannen als Eisenhower, Truman en zelfs de patriarchale Kennedy vloekten binnenskamers alle duivels uit de hemel. Johnson ging tijdens overleg schaamteloos met de deur open op het toilet naast de Oval Office zitten om de tirades met zijn staf niet te onderbreken. En dat was dan weer niets vergeleken met Nixon. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, ziet in het ondertekende memorandum tussen Amerika en Iran vooral winst voor de machthebbers in Teheran. In het memorandum staat dat Amerika en Iran elkaars soevereiniteit respecteren en zich niet meer bemoeien met binnenlandse aangelegenheiden. ‘Het regime zit nu alleen maar steviger in het zadel’, aldus Terphuis. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg. Luister ook | 'Meer steun aan Oekraïne en meer druk op Rusland nodig voor kansrijke vredesbesprekingen' Terphuis schetst hoe Trump volgens hem is afgegleden van harde beloftes richting de Iraanse oppositie naar deze deal. ‘Trump koopt een bestand’, zegt Terphuis. Daarmee doelt hij op de driehonderd miljard dollar die Amerika gaat betalen aan Iran voor wederopbouw en het opeffen van sancties. Terphuis denkt dat dit laatste vooral een boodschap is richting China. Tegelijk waarschuwt hij dat Teheran zijn drie pijlers – nucleaire capaciteit, ballistische raketten en milities…

Donald Trump heeft, sinds het eerste schot op 28 februari, 39 keer het bereiken van een wapenstilstand, vrede of – in zijn terminologie – een ‘deal’ met Iran aangekondigd. Nu ook Iran zegt dat er vrijdag in Genève een overeenkomst wordt ondertekend, kunnen we de Amerikaanse president in elk geval het voordeel van de twijfel geven. Maar wat er wordt getekend is niet meer dan een ‘memorandum of understanding’ van twee pagina’s met 14 punten, waarover daarna twee maanden wordt onderhandeld. Zo’n MoU is een niet meer dan een intentieverklaring. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Oekraïne heerst een lichte euforische stemming, nu Oekraïne Rusland steeds harder weet te raken, ziet Alle Dorhout, scheidend ambassadeur voor Nederland in Oekraïne, maar we moeten wel waakzaam blijven. 'Dat mag ons niet afleiden van wat nodig is, doorgaan met steun aan Oekraïne en meer druk op Rusland'. Hij is, samen met Europaverslaggever Geert Jan Hahn, te gast in BNR De Wereld. Luister ook | 'Trump heeft op alle fronten de plank misgeslagen' Volgens Doorhout keert de dynamiek aan het front langzaam in Oekraïens voordeel en is de eigen defensie-industrie, vooral op dronegebied, uitgegroeid tot een ‘lichtend voorbeeld’ voor Europa. 'De deep strike capability van Oekraïne is steeds groter geworden', zegt Doorhout, ambassadeur in Oekraïne. Hij wijst op het verzadigen van de Russische luchtverdediging en de inzet van langeafstandsraketten als Flamingo, die doelen diep in Rusland en op de Krim raken. Luister ook | Hup hup hup, tijd voor de terugkeerhub - 2 juni 2026 De kansen voor het Europese asiel- en…

Op 21 oktober 1983 kwamen bij een aanslag op een kazerne op het vliegveld van Beiroet 231 Amerikaanse mariniers om het leven. Het is voor het corps mariniers nog steeds de meest dodelijke dag sinds de slag om Iwo Jima, een Japans eilandje, in februari en maart 1945. De aanslag in Beiroet werd gepleegd door een groep die zichzelf ‘Islamitische Jihad’ noemde. In 1985 werd de naam gewijzigd in Hezbollah. In mei 2003 vonniste een Amerikaanse rechtbank dat Iran verantwoordelijk en aansprakelijk was voor de aanslag in Beiroet, aan de hand van bewijs dat de orders en de financiën uit Teheran kwamen. Dat alles maakt Hezbollah een aardsvijand van de VS. Het verklaart de houding van president Trump tegenover de Israëlische premier Netanyahu. Trump is woest over de verbreking van het staakt-het-vuren door Israël en Iran. Maar over de noodzaak van een bestand tussen Israël en Hezbollah is hij iets milder. Hij vindt dat het moet, maar snapt ook de koppigheid aan Israëlische kant wel. Hezbollah blijft het noorden van…

Libanon en Israël zijn het eens geworden over een staakt-het-vuren en het geleidelijk uitschakelen van Hezbollah als krijgsmacht. Toch blijft ook dit bestand zeer broos, want Hezbollah wijst het akkoord af. Luitenant-kolonel buiten dienst Patrick Bolder, defensie-expert bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, ziet het somber in. Ook rond Iran. Hij is te gast in BNR De Wereld. Luister ook | 'Mensen begrijpen de essentie van de oorlog in Oekraïne beter dan politici' 'We zijn nu slechter af dan op 27 februari', zegt Bolder. 'Trump heeft op alle fronten de plank misgeslagen. Er was namelijk bijna een deal, maar Trump vond het niet goed genoeg.' Dat Trump en zijn adviseurs niet aan zagen komen dat Iran de Straat van Hormuz zou kunnen inzetten als wapen noemt Bolder ook een blunder. Tussen Israël en Hezbollah is de situatie gecompliceerder. Hezbollah blijft het noorden van Israël bestoken als reactie op de verdere inname van het zuiden van Libanon door Israël. Bolder legt uit dat Hezbollah onder meer…

Voor Donald Trump is de oorlog in het Midden-Oosten een totaal uit de hand gelopen chaos, en het lukt hem maar niet om tot een solide bestand te komen. Officieel geldt er een staakt-het-vuren met Iran, maar dat wordt van weerskanten voortdurend geschonden. Nog ingewikkelder is de oorlog tussen Israël en Hezbollah, onlosmakelijk met het Iraanse conflict verbonden. Trump heeft nog niets concreets uit de oorlog en het schijn-bestand kunnen slepen. Het leiderschap dat hij met de Israëliërs heeft uitgeschakeld, is vervangen door opvolgers die minstens zo meedogenloos omgaan met oppositie in eigen land. Ze zijn ook strategisch behendiger. Het nucleaire verrijkingsprogramma is intact, een indrukwekkend arsenaal aan ballistische raketten en drones staat opnieuw klaar, en de Straat van Hormuz blijft afgesloten. De voorlopige erfenis voor Trump is vertwijfeling in zijn achterban, ruzie met de NAVO, uit de hand lopende inflatie en een dreun voor het wereldwijde monetaire stelsel. Ondanks zijn voortdurende optimistische…

'De politici in Europa zijn nogal traag', stelt Jaap Scholten. In zijn rol als voorzitter van Protect Ukraine ondersteunt hij de Oekraïense krijgsmacht tegen de Russen. De steun die hij vanuit Nederland ervaart is overweldigend, maar dat is niet dankzij de politici. 'Wat ik de politici in Europa verwijt is dat ze niet uitleggen aan de mensen hoe essentieel deze oorlog is'. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg, samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Schröder als EU-onderhandelaar? 'Die kans is wel klein' In Oekraïne ziet Scholten een lichte kentering in het sentiment ontstaan nu het slechter gaat met Rusland. 'De Oekraïners zijn positief, al lopen ze wel op hun tandvlees.' Volgens Scholten is het naïef om te denken dat er nu onderhandelt moet worden met Rusland. 'Je moet Oekraïne alle wapens sturen die je hebt en wachten tot Rusland naar je toekomt om te praten.' Scholten, die in Hongarije woont, ziet in zijn eigen land Hongarije dat het sentiment daar ook enorm…

Op 22 juni 1941 viel Duitsland de Sovjetunie binnen. Drie jaar, tien maanden en twee weken later tekenden de Sovjets de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland. Ze hadden zo’n 3000 kilometer afgelegd. De oorlog kostte hen 27 miljoen levens. Op 24 februari 2022 viel Rusland het nog niet bezette deel van Oekraïne binnen. Die oorlog duurt nu vier jaar, drie maanden en 3 dagen – langer dus dan de Tweede Wereldoorlog. In die tijd is het front gemiddeld een kilometer of dertig opgeschoven en sneuvelden 352.000 Russische soldaten. Hoe we ook naar de oorlog kijken, wat er langs het front gebeurt is zonder meer een enorme Oekraïense prestatie. Weliswaar sneuvelden 120.000 soldaten, maar dat is aanmerkelijk minder dan aan Russische kant, en in feite beweegt het front nauwelijks. Vergeleken met de Sovjets in de Tweede Wereldoorlog zijn de hedendaagse Russen simpelweg prutsers. Vandaar dat de Russische luchtoorlog zich vooral richt op burgerdoelen, zoals deze week in Kyiv. We moeten nieuwe Russische dreigementen met…

De kans is niet groot dat de EU Gerhard Schröder naar voren schuift als onderhandelaar, mochten Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten om de tafel gaan. Dat zegt Tom Berendsen, minister van Buitenlande Zaken. Eerder schoof Poetin de voormalig Bondskanselier van Duitsland naar voren als mogelijke bemiddelaar. In eventuele onderhandelingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten moet Europa volgens Berendsen wel aan tafel zitten. Een EU-onderhandelaar moet volgens de minister dan een duidelijk mandaat én de steun van alle EU-lidstaten hebben. Minister Berendsen is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Europa's reactie richting Poetin is verbijsterend en beschamend' Direct na het gesprek vertrekt Berendsen naar Zweden voor een bijeenkomst met de ministers van Buitenlandse zaken van de NAVO-landen, ter voorbereiding op de NAVO-top in Ankara. Daar treft Berendsen Europese collega-ministers die allen de Europese bijdrage aan de NAVO willen vergroten. Ondanks de…

Voor bedrijven en overheden geldt dat ze voor grote projecten een aanbestedingsprocedure moeten volgen. Werkt in het algemeen goed, en bespaart aandeelhouders en de belastingbetaler een hoop geld. De EU hanteert kennelijk een soortgelijk model met het plan bedrijfstakken zoals de chemische- en machine-índustrie te dwingen orders voor zogenoemde ‘kritische onderdelen’ te verdelen over tenminste drie leveranciers. Het doel is niet om voordeliger in te kopen en dus goedkoper te leveren, maar om, zoals de Financial Times het noemt, de afhankelijkheid van China te blokkeren. De Europese Commissie vergadert er op 29 mei over. Het ziet eruit als olie op het vuur voor ondernemers die toch al klagen over de Brusselse bemoeizucht en regeldruk. De vraag is wat het uitmaakt. Bij zogenoemde ‘kritieke onderdelen’ denken we aan zeldzame metalen, batterijen of onderdelen van batterijen, de auto-industrie. Maar het gaat veel verder. Zo ongeveer elk kabeltje, 1,5 volts batterijtje, beeldscherm, toetsenbord, computermuis,…

Het is 'verbijsterend' hoe Europa deze week heeft gereageerd op de Russische president Poetin, vindt oud-topdiplomaat Ron Keller. Poetin stelde voor om te onderhandelen met Europa, onder leiding van voormalig bondskanselier Gerhard Schröder. Die laatste suggestie wees EU-buitenlandchef Kaja Kallas resoluut van tafel, maar Europa heeft meer tijd nodig om te bepalen of en waarover we met Poetin zouden willen praten. 'Beschamend', noemt Ron Keller dat. Hij is deze hele uitzending te gast. Luister ook | 'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig' Volgens Keller had Europa allang de draaiboeken klaar moeten hebben om te bepalen hoe je in welk scenario op Poetin reageert. 'We hebben ons huiswerk niet gedaan', zegt Keller, die in het verleden onder meer ambassadeur was in Rusland, Oekraïne, China en Turkije. Dat Poetin nu met deze zet komt is volgens Keller tactisch erg slim, vooral nu het met Rusland op het slagveld steeds slechter gaat en er ook in Rusland zelf…

In het Chinese Wuhan, de bron van de coronapandemie, begon op 23 januari 2020 de bouw van een nieuw ziekenhuis. Tien dagen later ging het open, met alles erop en eraan. Als de nood maar hoog genoeg is en de wil echt groot, kan zoiets, en we waren er behoorlijk van onder de indruk. Bij ons kost alleen de bouw en inrichting van zo’n project een jaar of tien. Wij hebben namelijk een klein ongemak, waarvan de Chinezen nog nooit hebben gehoord: democratie. Vergunningen? Inspraak? Hoorzittingen? Budgettaire goedkeuring? Aanbesteding? Bijscholing? Toezicht? Daar heeft de dictatuur geen boodschap aan. Het is dat mechanisme dat Xi Jinping op grote voorsprong zet bij de onderhandelingen met zijn bezoekende rivaal, Donald Trump. Je kunt zeggen dat Trump behoorlijk zijn best doet om de democratie te ontmantelen, maar er is nog altijd een scheiding der machten. De onafhankelijk rechtspraak mag hem nogal eens tegemoetkomen, maar het Hooggerechtshof heeft – bijvoorbeeld – zijn beleid van extreem hoge heffingen aan andere…

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein' Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen…

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een ‘theater.’ De Straat van Hormuz is zo’n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het ‘bestand’ met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerciële schepen? De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer ‘Project Freedom’, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen ‘begeleiding’ en ‘gevechtshandelingen’ is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord ‘bestand’ niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie. De reden…

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld. Luister ook | ‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten' De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet…